Thực tế thời gian qua cho thấy những thông tin về thành phần, giá trị dinh dưỡng và công dụng của thực phẩm có thể tác động mạnh đến quyết định mua hàng, đặc biệt khi sản phẩm được quảng bá rộng rãi trên mạng xã hội.
Vụ án liên quan đến sản phẩm kẹo rau củ Kera là một ví dụ. Sau những phản ánh về việc sản phẩm được quảng cáo sai sự thật, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã xác định sản phẩm là hàng giả và khởi tố vụ án về “Sản xuất hàng giả là thực phẩm và Lừa dối khách hàng”.
Cũng trong năm 2025, cơ quan chức năng xác định 12 sản phẩm thực phẩm, dinh dưỡng dạng bột có một số chỉ tiêu chất lượng chính chỉ đạt dưới 70% mức đã công bố và được xác định là hàng giả về chất lượng. Dù tính chất vi phạm ở từng vụ việc khác nhau, các trường hợp này đều cho thấy thông tin về thành phần, giá trị dinh dưỡng và công dụng của thực phẩm cần được thể hiện chính xác, có căn cứ và có thể kiểm chứng.
Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến chế độ ăn uống và sức khỏe, việc thống nhất cách công bố thông tin dinh dưỡng và khuyến cáo sức khỏe càng trở nên cần thiết. Thông tin rõ ràng giúp người mua hiểu đúng sản phẩm, lựa chọn phù hợp với nhu cầu, đồng thời tạo môi trường cạnh tranh minh bạch hơn giữa các doanh nghiệp.
Để thống nhất cách sử dụng các công bố về dinh dưỡng và sức khỏe trên thực phẩm, Bộ Khoa học và Công nghệ đã công bố TCVN 14429:2025 - Hướng dẫn sử dụng công bố dinh dưỡng và công bố khuyến cáo về sức khỏe.
Tiêu chuẩn được xây dựng trên cơ sở tham khảo hướng dẫn của Codex (CAC/GL 23-1997, sửa đổi năm 2013), áp dụng đối với việc sử dụng các công bố dinh dưỡng và công bố khuyến cáo về sức khỏe trong ghi nhãn thực phẩm cũng như hoạt động quảng cáo.
Theo tiêu chuẩn, việc công bố dinh dưỡng phải phù hợp với chính sách dinh dưỡng quốc gia và chỉ được thực hiện khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện quy định.
Tiêu chuẩn áp dụng đối với hầu hết các loại thực phẩm có công bố về dinh dưỡng hoặc sức khỏe, đồng thời bổ sung cho các hướng dẫn chung về công bố. Đáng chú ý, tiêu chuẩn không cho phép sử dụng các công bố này đối với thực phẩm dành cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, trừ những trường hợp được quy định riêng trong các tiêu chuẩn hoặc quy định hiện hành.
Một trong những yêu cầu quan trọng của TCVN 14429:2025 là mọi công bố về dinh dưỡng phải dựa trên thành phần thực tế của sản phẩm và có thể kiểm chứng. Những nội dung như "nguồn cung cấp", "giàu", "ít", "không chứa", "giảm" hay các công bố tương tự chỉ được sử dụng khi đáp ứng các tiêu chí cụ thể về hàm lượng dinh dưỡng theo quy định. Điều này giúp hạn chế tình trạng doanh nghiệp sử dụng các từ ngữ mang tính quảng cáo nhưng không phản ánh đúng bản chất sản phẩm.
Tiêu chuẩn cũng quy định rõ điều kiện đối với các công bố như "không bổ sung đường" hoặc "không bổ sung muối natri". Theo đó, doanh nghiệp chỉ được sử dụng các nội dung này khi thực phẩm thực sự không bổ sung đường, muối hoặc các thành phần có chức năng thay thế tương ứng. Nếu cần giải thích thêm để người tiêu dùng hiểu đúng, các thông tin bổ sung phải được trình bày rõ ràng, đặt gần công bố chính và có mức độ nổi bật tương đương trên nhãn sản phẩm.
Đối với các công bố khuyến cáo về sức khỏe, tiêu chuẩn đặt ra yêu cầu chặt chẽ hơn. Mọi khuyến cáo đều phải dựa trên các bằng chứng khoa học được chấp nhận rộng rãi, chứng minh mối liên hệ giữa chất dinh dưỡng, thực phẩm và lợi ích đối với sức khỏe. Đồng thời, các luận cứ khoa học phải được cập nhật khi có những bằng chứng mới. Nội dung công bố phải phản ánh đúng chức năng sinh lý của chất dinh dưỡng hoặc mối quan hệ giữa chế độ ăn và sức khỏe, tránh gây hiểu lầm rằng thực phẩm có khả năng điều trị hoặc phòng chữa bệnh.
Việc áp dụng TCVN 14429:2025 không chỉ giúp doanh nghiệp xây dựng thông tin ghi nhãn và quảng cáo đúng quy định, mà còn góp phần nâng cao tính minh bạch trên thị trường thực phẩm.
Khi các công bố về dinh dưỡng và sức khỏe được chuẩn hóa, người tiêu dùng sẽ có thêm cơ sở để lựa chọn sản phẩm phù hợp, trong khi doanh nghiệp có sản phẩm chất lượng cũng được bảo vệ trước những hình thức quảng cáo thiếu trung thực.
Trong bối cảnh xu hướng tiêu dùng xanh, tiêu dùng lành mạnh ngày càng phát triển và các thị trường xuất khẩu liên tục nâng cao yêu cầu về minh bạch thông tin sản phẩm, việc áp dụng các tiêu chuẩn như TCVN 14429:2025 sẽ góp phần nâng cao chất lượng quản lý, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và tăng sức cạnh tranh cho ngành thực phẩm Việt Nam trên thị trường trong nước cũng như quốc tế.
