Bỏ qua đến nội dung chính
Tiếng Việt English

Chọn ngôn ngữ

Từ cát thô trong nước đến đá nhân tạo cao cấp: Làm chủ công nghệ vật liệu, nâng giá trị tài nguyên Việt

Từ nguồn cát thô trong nước, các nhà khoa học và doanh nghiệp Việt Nam đã nghiên cứu, phát triển thành công những vật liệu có giá trị gia tăng cao, phục vụ sản xuất đá nhân tạo cao cấp. Việc làm chủ công nghệ chế biến cristobalite, Bio-Quartz, nhựa polyester không no và tự động hóa dây chuyền sản xuất không chỉ giúp giảm phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu mà còn mở ra hướng phát triển bền vững cho ngành công nghiệp vật liệu trong nước.

Làm chủ nguồn nguyên liệu đầu vào

Đá nhân tạo cao cấp sản xuất theo công nghệ Breton (Ý) là vật liệu composite polymer, trong đó thành phần cốt liệu vô cơ như cristobalite, thạch anh chiếm khoảng 85-92%, kết hợp với chất kết dính hữu cơ, chủ yếu là nhựa polyester không no (PEKN), chiếm khoảng 8-15%.

Trước đây, do hạn chế về công nghệ chế biến sâu, cát thô khai thác trong nước chủ yếu được sử dụng cho các sản phẩm có giá trị thấp. Trong khi đó, các nguyên liệu đạt tiêu chuẩn cao phục vụ sản xuất đá nhân tạo phải nhập khẩu từ nhiều thị trường như Thổ Nhĩ Kỳ, Ấn Độ, Bỉ và Singapore. Điều này khiến doanh nghiệp chịu áp lực về chi phí, đồng thời tiềm ẩn rủi ro khi chuỗi cung ứng quốc tế biến động.

Trước thực tế đó, việc nghiên cứu, nội địa hóa nguồn nguyên liệu được xác định là hướng đi quan trọng nhằm nâng cao năng lực tự chủ công nghệ. Trọng tâm là phát triển hai nhóm vật liệu cốt lõi: nhựa PEKN có khả năng chịu tia cực tím (UV), bền thời tiết và vật liệu gia cường chất lượng cao như cristobalite, Bio-Quartz từ nguồn nguyên liệu trong nước.

Từ cát thô trong nước đến đá nhân tạo cao cấp: Làm chủ công nghệ vật liệu, nâng giá trị tài nguyên Việt - Ảnh 1.

Những Slab đá lớn vẫn là điều mong đợi của cả ngành công nghiệp. 

Một trong những công đoạn quan trọng để sản xuất đá nhân tạo cao cấp là chế tạo cristobalite - dạng thù hình của silica, được sử dụng làm vật liệu gia cường, góp phần tạo hiệu ứng quang học và tăng tính thẩm mỹ cho sản phẩm.

Thay vì phụ thuộc vào nguồn cristobalite nhập khẩu, nhóm nghiên cứu đã xây dựng quy trình tuyển rửa cát trong nước nhằm loại bỏ tạp chất, đặc biệt là các hợp chất chứa sắt. Hàm lượng oxit sắt sau xử lý được kiểm soát dưới 200 ppm. Nguyên liệu tiếp tục được phối trộn với hệ phụ gia kiềm theo tỷ lệ mol KOH và NaOH là 1:1, sau đó nung ở nhiệt độ 1.450-1.600°C và làm lạnh nhanh để chuyển hóa cấu trúc thạch anh thành cristobalite.

Quy trình này giúp sản phẩm đạt độ trắng 98,5, đáp ứng yêu cầu về chất lượng nguyên liệu cho sản xuất đá nhân tạo cao cấp. Theo kết quả nghiên cứu, giá trị của vật liệu sau chế biến có thể tăng khoảng 25 lần so với cát thô ban đầu.

Bên cạnh cristobalite, nhóm nghiên cứu còn phát triển Bio-Quartz - vật liệu sinh thái có thành phần silica vô định hình, với hàm lượng SiO2 khoảng 80%. Vật liệu được chế tạo từ cát trong nước kết hợp với các nguyên liệu như đá vôi, dolomite, trường thạch và soda.

Bio-Quartz có độ cứng Vickers đạt 650 HV, đồng thời đáp ứng các yêu cầu về độ bền trong môi trường nước và hóa chất. Việc nghiên cứu vật liệu này hướng tới thay thế một phần các nguyên liệu truyền thống, đồng thời góp phần giảm nguy cơ phơi nhiễm bụi silica tinh thể trong quá trình gia công đá nhân tạo.

Đây cũng là cơ sở để phát triển các dòng sản phẩm đá nhân tạo sinh thái, trong đó có VICOSTONE ECO SURFACES.

Phát triển nhựa kết dính và tối ưu hóa dây chuyền sản xuất

Cùng với vật liệu gia cường, việc làm chủ công nghệ sản xuất chất kết dính PEKN có ý nghĩa quan trọng đối với chất lượng và độ bền của đá nhân tạo. Doanh nghiệp đã đầu tư nhà máy sản xuất nhựa PEKN với công suất 25.000 tấn/năm, từng bước chủ động nguồn nguyên liệu phục vụ sản xuất.

Điểm đáng chú ý trong nghiên cứu là việc điều chỉnh cấu trúc hóa học của nhựa thông qua thay thế một phần anhydride phthalic bằng methyl hexahydrophthalic anhydride (MHHPA), kết hợp bổ sung các glycol có cấu trúc linh hoạt. Giải pháp này giúp cải thiện khả năng chịu tia UV và độ bền thời tiết của nhựa.

Kết quả thử nghiệm cho thấy, mẫu đá nhân tạo sử dụng loại nhựa nghiên cứu có chỉ số biến đổi màu Delta E sau 1.000 giờ chiếu UV là 2,35, thấp hơn đáng kể so với mức 5,21 của mẫu sử dụng nhựa thương mại. Kết quả này cho thấy tiềm năng nâng cao độ bền màu của sản phẩm, mở rộng khả năng ứng dụng đá nhân tạo tại các công trình có điều kiện tiếp xúc với ánh sáng và môi trường ngoài trời.

Không chỉ tập trung vào nguyên liệu, quy trình sản xuất cũng được cải tiến thông qua ứng dụng công nghệ tự động hóa. Hệ thống điều khiển SCADA kết hợp PLC được triển khai trong quản lý và giám sát dây chuyền. Robot 6 trục được ứng dụng ở công đoạn tạo vân đá, giúp nâng cao độ chính xác, tính đồng nhất của sản phẩm và giảm phụ thuộc vào thao tác thủ công.

Từ cát thô trong nước đến đá nhân tạo cao cấp: Làm chủ công nghệ vật liệu, nâng giá trị tài nguyên Việt - Ảnh 2.

Dây chuyền sản xuất đá. Ảnh minh họa. 

Nhờ các giải pháp này, tỷ lệ phế phẩm được kiểm soát dưới 1%, năng suất đạt khoảng 120-150 tấm đá mỗi ca sản xuất.

Một điểm đáng chú ý của quy trình công nghệ là việc kết hợp các giải pháp tiết kiệm tài nguyên và tái sử dụng chất thải. Hệ thống xử lý, tuần hoàn nước được triển khai nhằm tái sử dụng nước trong sản xuất, góp phần giảm 37% lượng hóa chất xử lý.

Đối với chất thải rắn, khoảng 40.000 tấn bột đá thải mỗi năm được nghiên cứu tái sử dụng làm nguyên liệu sản xuất gạch không nung geopolymer, vữa khô và clanhke xi măng. Giải pháp này vừa giảm lượng chất thải phải xử lý, vừa tạo thêm nguồn nguyên liệu cho các ngành công nghiệp vật liệu xây dựng.

Việc kết hợp nghiên cứu vật liệu mới, tự động hóa sản xuất và tái chế chất thải cho thấy hướng tiếp cận đồng bộ trong phát triển công nghiệp vật liệu. Thay vì chỉ tập trung nâng cao chất lượng sản phẩm, doanh nghiệp từng bước tối ưu toàn bộ chuỗi sản xuất, từ nguyên liệu đầu vào đến xử lý chất thải, phù hợp với định hướng kinh tế tuần hoàn và giảm phát thải.

Việc làm chủ các công nghệ chế biến nguyên liệu, sản xuất nhựa kết dính và tự động hóa dây chuyền đã góp phần nâng cao năng lực sản xuất đá nhân tạo cao cấp trong nước. Các sản phẩm mang thương hiệu VICOSTONE hiện được cung cấp cho nhiều thị trường quốc tế, trong đó có Bắc Mỹ, châu Âu và Australia.

Theo thông tin doanh nghiệp công bố, VICOSTONE nằm trong nhóm ba thương hiệu đá nhân tạo cao cấp hàng đầu thế giới. Kết quả này cho thấy vai trò của nghiên cứu và phát triển công nghệ trong việc nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và khả năng cạnh tranh của sản phẩm công nghiệp Việt Nam.

Bên cạnh hiệu quả sản xuất, quá trình nghiên cứu và ứng dụng công nghệ còn tạo ra những giá trị kinh tế - xã hội đáng chú ý, với doanh thu hàng nghìn tỷ đồng, đóng góp ngân sách nhà nước và tạo việc làm ổn định cho hơn 1.500 lao động. Doanh nghiệp cũng sở hữu nhiều bằng độc quyền sáng chế, giải pháp hữu ích và đạt các giải thưởng khoa học, công nghệ trong nước, quốc tế như VIFOTEC và WIPO.

Từ nguồn cát thô có giá trị kinh tế thấp, việc nghiên cứu và làm chủ công nghệ đã tạo ra những vật liệu có hàm lượng công nghệ cao, đáp ứng yêu cầu của thị trường trong nước và quốc tế. Đây là minh chứng cho vai trò của khoa học, công nghệ trong nâng cao giá trị tài nguyên, phát triển công nghiệp chế biến sâu và tăng cường năng lực tự chủ của doanh nghiệp Việt Nam.

Trung tâm Truyền thông KH&CN
Phản ánh, kiến nghị văn bản
quy phạm pháp luật

Nghiên cứu cơ bản và ứng dụng công nghệ cao.

Xem thêm
Dịch vụ hành chính công

Thông tin về Dịch vụ hành chính công Bộ Khoa học và Công nghệ; Hệ thống thông tin giải quyết TTHC

Xem thêm
Sản phẩm dịch vụ,
KHCN, ĐMST

Thông tin giới thiệu về các sản phẩm, dịch vụ ngành Khoa học và Công nghệ

Xem thêm
Make in VietNam

Thông tin về Công nghiệp công nghệ số

Xem thêm