Chiều 30/3/2026, Bộ KH&CN tổ chức buổi gặp mặt, nghe báo cáo kết quả đào tạo của TS. Nguyễn Đức Tôn, vừa hoàn thành chương trình tiến sĩ tại Đại học Quốc gia Kyungpook (Hàn Quốc) và trở về nước công tác.
Buổi làm việc do Thứ trưởng Lê Xuân Định chủ trì, với sự tham dự của đại diện Vụ Tổ chức cán bộ, Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam và Cục An toàn bức xạ và hạt nhân. Không chỉ là một cuộc báo cáo chuyên môn, đây còn là bước rà soát quan trọng nhằm kết nối chặt chẽ giữa đào tạo và sử dụng nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử.
Toàn cảnh buổi gặp mặt.
Nghiên cứu mở hướng ứng dụng thực tiễn
Báo cáo tại buổi gặp mặt, TS. Nguyễn Đức Tôn đã trình bày kết quả nghiên cứu sau 4,5 năm học tập và làm việc dưới sự hướng dẫn của GS. HongJoo Kim tại Đại học Quốc gia Kyungpook, Hàn Quốc, tập trung vào phát triển nghiên cứu, đo đạc đặc trưng vật lý của chất phát quang borate pha tạp Terbium ứng dụng cho chụp ảnh phóng xạ.
Các kết quả nghiên cứu cho thấy khả năng phát triển vật liệu nhấp nháy LaB₃O₆:Tb có chi phí thấp, độ bền cao, phù hợp điều kiện khí hậu Việt Nam, đồng thời đáp ứng yêu cầu kỹ thuật về độ nét của ảnh.
Đáng chú ý, vật liệu LaB₃O₆:Tb được đánh giá có tiềm năng làm màn phát quang cho hệ đo X-ray trong khi vật liệu Lithium borate pha tạp Tb cho thấy những đặc tính của vật liệu tương đương mô, rất có triển vọng ứng dụng trong đo liều thời gian thực.
Bên cạnh đó, nhóm nghiên cứu cũng phát triển hệ chụp ảnh X-ray cấu hình gián tiếp, thiết kế theo hướng mô-đun, chi phí thấp, dựa trên nguồn vật tư dễ tiếp cận, thậm chí các kiểm thử với nguồn proton, neutron đã bước đầu cho thấy những kết quả khả quan. Thiết bị này không chỉ phục vụ nghiên cứu, mà còn có giá trị trong đào tạo, kiểm tra không phá hủy và các ứng dụng trong môi trường với chi phí thấp.
Hiện nay, thiết bị đã được đưa vào sử dụng trong nghiên cứu tại Đại học Chiang Mai, Thái lan, Viện nghiên cứu năng lượng nguyên tử Hàn Quốc (KAERI)…
TS. Nguyễn Đức Tôn trình bày kết quả nghiên cứu tại buổi gặp mặt.
Tổng quan, nghiên cứu cho thấy một hướng tiếp cận toàn diện, kết hợp vật liệu phát quang tiên tiến với phần cứng chi phí thấp để hiện thực hóa các hệ ghi đo và ảnh X‑ray/giám sát liều linh hoạt, mở rộng khả năng ứng dụng trong nghiên cứu, giáo dục, kiểm tra không phá hủy, phát hiện bức xạ và hỗ trợ chẩn đoán y khoa.
Các kết quả đã được công bố trên các tạp chí khoa học uy tín quốc tế, bước đầu khẳng định năng lực nghiên cứu độc lập và khả năng hội nhập của nhà khoa học trẻ Việt Nam trong lĩnh vực công nghệ hạt nhân.
TS. Nguyễn Đức Tôn đã trình bày với Lãnh đạo Bộ và đơn vị về nguyện vọng của mình, mong nhận được sự ủng hộ của Lãnh đạo Bộ và Viện Năng lượng nguyên tử về trang thiết bị, vật chất, điều kiện làm việc phục vụ cho nghiên cứu tiếp theo của mình và cộng sự.
"Bài toán lớn" để nhà khoa học phát huy năng lực
Phát biểu tại buổi gặp mặt, Thứ trưởng Lê Xuân Định khẳng định, Việt Nam đang đứng trước "cơ hội" hiếm có để phát triển lĩnh vực năng lượng nguyên tử, với các định hướng lớn vừa được Đảng, Quốc hội và Chính phủ phê duyệt, ban hành như: Luật Năng lượng nguyên tử năm 2025; Chiến lược phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050; Quy hoạch phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử thời kỳ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050… cùng các dự án trọng điểm về điện hạt nhân, như: Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận; Trung tâm nghiên cứu KH&CN hạt nhân với lò phản ứng nghiên cứu mới tại Đồng Nai.
Đặc biệt, định hướng nội địa hóa thiết bị trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử và công nghệ điện hạt nhân được xác định là một trong những trụ cột của tự chủ chiến lược. Đây cũng chính là tiền đề đã và đang được thiết lập tại Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam, là không gian phát triển trực tiếp cho các nghiên cứu như của TS. Nguyễn Đức Tôn.
Thứ trưởng Lê Xuân Định nhấn mạnh, nghiên cứu khoa học hiện nay phải gắn với "đầu ra" là sản phẩm, là thị trường, trong đó Nhà nước đóng vai trò đặt hàng. Khi bài toán đủ lớn, đủ thách thức, sẽ hình thành những công trình lớn và những nhà khoa học gắn với thực tiễn.
Dẫn lại quan điểm của Bộ trưởng Bộ KH&CN Nguyễn Mạnh Hùng, Thứ trưởng nhấn mạnh "Người hạnh phúc là người được giao bài toán lớn". Theo đó, đội ngũ nhà khoa học trẻ không chỉ cần năng lực chuyên môn mà còn phải ý thức rõ trách nhiệm quốc gia trong hành trình xây dựng tự chủ năng lượng và tự chủ công nghệ.
Bộ KH&CN cam kết tạo điều kiện thuận lợi về cơ chế, chính sách, môi trường nghiên cứu để các nhà khoa học phát huy tối đa năng lực. Đồng thời, các đơn vị chức năng được yêu cầu chủ động bố trí công việc, đảm bảo điều kiện nghiên cứu, hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh, có khả năng giải quyết các bài toán lớn của ngành.
Thứ trưởng Bộ KH&CN Lê Xuân Định cùng đại diện các đơn vị tặng hoa chúc mừng TS. Nguyễn Đức Tôn.
Bài toán nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử không còn dừng ở đào tạo, mà đã chuyển sang giai đoạn quyết định, đó là sử dụng hiệu quả và tạo môi trường để các nhà khoa học phát huy sức sáng tạo. Đây cũng là yêu cầu xuyên suốt trong Nghị quyết số 57-NQ/TW và các chỉ đạo của Trung ương, nhằm xây dựng đội ngũ chuyên gia đủ năng lực dẫn dắt các lĩnh vực công nghệ chiến lược của đất nước.
Trong bối cảnh triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW, nhiệm vụ đặt ra là "Phát triển, trọng dụng nhân lực chất lượng cao, nhân tài đáp ứng yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Đây cũng là định hướng xuyên suốt, được cụ thể hóa trong các chỉ đạo của Trung ương đối với lĩnh vực năng lượng nguyên tử".
Tại Thông báo số 321-TB/VPTW về kết luận của Tổng Bí thư Tô Lâm tại buổi làm việc với Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam, đồng chí Tổng Bí thư đã nhấn mạnh: "Chú trọng phát triển nhân lực chất lượng cao; đào tạo và phát triển nguồn nhân lực hạt nhân để bảo đảm kế thừa và phát triển đội ngũ chuyên gia đầu ngành"; đồng thời yêu cầu "tăng cường đào tạo, đào tạo lại, bồi dưỡng chuyên môn đối với đội ngũ cán bộ, nhà khoa học, kỹ sư đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ; thu hút chuyên gia trong nước và nước ngoài làm việc trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử" và "hình thành, phát triển một số nhóm nghiên cứu khoa học, công nghệ uy tín của người Việt Nam tại các tổ chức nghiên cứu quốc tế".
