Chiều 12/10/2026, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) phối hợp với Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) và Phái đoàn thường trực Việt Nam bên cạnh Liên Hợp Quốc, Tổ chức Thương mại thế giới và các tổ chức quốc tế khác tại Geneva tổ chức Hội thảo giới thiệu Báo cáo GII 2026 và kết quả của Việt Nam. Thứ trưởng Bộ KH&CN Hoàng Minh chủ trì Hội thảo.
Hội thảo tập trung phân tích kết quả, những điều chỉnh về phương pháp luận và ý nghĩa của GII; trao đổi về xu hướng, triển vọng đổi mới sáng tạo và các giải pháp nâng cao thứ hạng của Việt Nam, hướng tới mục tiêu phát triển đến năm 2030 và 2045.
Nâng cao năng lực làm chủ công nghệ, thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu
Phát biểu khai mạc Hội thảo, Thứ trưởng Bộ KH&CN Hoàng Minh cho biết, theo báo cáo WIPO công bố ngày 29/9/2026, Việt Nam xếp hạng 43/139 quốc gia, nền kinh tế, tăng 1 bậc so với năm 2025; riêng thứ hạng đầu ra đổi mới sáng tạo tăng 2 bậc, từ vị trí 37 lên 35.
Thứ trưởng Hoàng Minh chủ trì Hội thảo.
Chỉ số GII cung cấp bức tranh tổng thể về hệ sinh thái đổi mới sáng tạo (ĐMST) của một quốc gia, giúp so sánh với quốc tế để xác định điểm mạnh, điểm yếu, các mặt cần khắc phục hoặc tiếp tục duy trì trong quá trình chuyển đổi mô hình phát triển kinh tế dựa trên KHCN&ĐMST.
Hầu hết các quốc gia xếp trên Việt Nam là các nước có thu nhập cao hoặc trung bình cao với mức chi cho R&D lớn. Việt Nam là nước đi sau, nguồn lực đầu vào còn hạn chế nhưng đã nỗ lực chuyển tải hiệu quả thành các kết quả đầu ra được WIPO ghi nhận.
Nói về thành tựu và sức bật ĐMST của Việt Nam, Thứ trưởng Hoàng Minh cho biết, Việt Nam có thứ hạng chỉ số GII gia tăng ấn tượng. Tính từ năm 2016 đến nay, thứ hạng GII của Việt Nam đã tăng từ vị trí 59 lên 43, cải thiện 16 bậc. Việt Nam hiện xếp thứ 2 trong nhóm 36 nền kinh tế có thu nhập thấp và trung bình thấp. WIPO đánh giá Việt Nam cùng với Ấn Độ là hai quốc gia duy nhất trên thế giới có sự nỗ lực và đạt kết quả ĐMST vượt trội liên tục trong 16 năm qua.
Tuy vậy, Việt Nam vẫn đối mặt với nghịch lý tỷ trọng xuất khẩu công nghệ cao đứng đầu thế giới nhưng thu nhập từ sở hữu trí tuệ còn thấp. Đầu tư cho nghiên cứu và phát triển (R&D) mới khoảng 0,5% GDP, trong khi năng lực làm chủ công nghệ, thương mại hóa kết quả nghiên cứu và liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với các tập đoàn FDI còn hạn chế.
Để nâng cao chất lượng tăng trưởng, Việt Nam cần tăng đầu tư cho R&D, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, hoàn thiện cơ chế chuyển giao công nghệ và khai thác tài sản trí tuệ; đồng thời thúc đẩy hợp tác giữa viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp, mở rộng nguồn vốn dài hạn cho các doanh nghiệp công nghệ chuyên sâu.
Theo Thứ trưởng Hoàng Minh, 3 vấn đề trọng tâm được đặt ra là phát huy động lực giúp Việt Nam cải thiện thứ hạng GII, nâng cao năng lực làm chủ công nghệ và chuyển hóa thành tựu khoa học, công nghệ thành sản phẩm, giá trị kinh tế thực chất.
Đại sứ Mai Phan Dũng, Trưởng phái đoàn thường trực nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam bên cạnh Liên hợp quốc, Tổ chức Thương mại thế giới và các tổ chức quốc tế khác tại Geneva, chúc mừng những kết quả tích cực Việt Nam đạt được trong GII. Đây là thành tựu cụ thể trong việc thực hiện các chủ trương của Đảng và Nhà nước về phát triển KHCN&ĐMST.
Đại sứ chúc mừng Bộ KH&CN cùng đơn vị chủ trì đã có nhiều nỗ lực đóng góp. Đồng thời trân trọng cảm ơn WIPO đã luôn đồng hành, hợp tác và hỗ trợ tích cực cho Việt Nam trong suốt thời gian qua.
Đại sứ Mai Phan Dũng chia sẻ tại Hội thảo.
"Mối quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và WIPO trong lĩnh vực KH&CN được đánh giá là mẫu hình tiêu biểu về hợp tác quốc tế, mang lại nhiều kết quả tốt đẹp. Báo cáo GII của Việt Nam được lãnh đạo các nền kinh tế và bạn bè quốc tế đánh giá cao tại các phiên họp công bố", Đại sứ Mai Phan Dũng cho hay.
Theo Đại sứ Mai Phan Dũng, thách thức đặt ra đối với Việt Nam là cần tăng cường năng lực nghiên cứu, hấp thụ công nghệ, quản trị và thương mại hóa tài sản trí tuệ để gia tăng giá trị tạo ra trong nước.
Đại sứ Mai Phan Dũng cho biết, 3 định hướng hợp tác trọng tâm với WIPO trong thời gian tới gồm: Triển khai và hoàn thiện Chỉ số Đổi mới Sáng tạo cấp địa phương (PII); Khai thác thông tin sáng chế và dữ liệu công nghệ; Nâng cao năng lực quản trị và thương mại hóa tài sản trí tuệ.
Hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia
Tại Hội thảo, ông Nguyễn Phương Tuấn, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội cho biết, trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, Báo cáo GII năm 2026 là cơ sở quan trọng để đánh giá hiệu quả chính sách, hoàn thiện thể chế và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội ghi nhận những kết quả tích cực của Việt Nam trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đặc biệt sau khi triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW. Tuy vậy, vẫn còn nhiều điểm nghẽn về nhân lực chất lượng cao, hạ tầng, thị trường vốn, năng lực hấp thụ công nghệ của doanh nghiệp và hiệu quả thực thi chính sách.
Ông Nguyễn Phương Tuấn, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội phát biểu tại Hội thảo.
Để nâng cao thứ hạng GII, hướng tới mục tiêu vào nhóm 40 quốc gia dẫn đầu thế giới năm 2030 và nhóm 30 quốc gia năm 2045, Ủy ban xác định 3 nhiệm vụ trọng tâm: (1) Tiếp tục hoàn thiện thể chế, tháo gỡ vướng mắc trong định giá và thế chấp tài sản trí tuệ; (2) Tăng cường giám sát việc thực thi pháp luật, phân bổ ngân sách cho KHCN&ĐMST; (3) Chủ động kiến nghị các chính sách đột phá nhằm thu hút nhân tài, mở rộng mạng lưới Trung tâm ĐMST và thúc đẩy phát triển đồng đều giữa các địa phương.
Ủy ban khẳng định sẽ tiếp tục phối hợp với Chính phủ, Bộ KH&CN cùng các cơ quan liên quan tháo gỡ rào cản thể chế, thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu, nâng cao hàm lượng công nghệ trong sản phẩm và chuyển hóa kết quả GII thành năng lực cạnh tranh thực chất của nền kinh tế, hướng tới phát triển nhanh và bền vững.
Ông Sacha Wunsch-Vincent, Chuyên gia cao cấp của WIPO, Đồng tác giả Báo cáo GII đã báo cáo kết quả GII 2026 của Việt Nam, ý nghĩa và các vấn đề đặt ra. Ông Sacha Wunsch-Vincent đánh giá Việt Nam đạt nhiều tiến bộ trong ĐMST, tính từ năm 2013, GII đã tăng từ vị trí 76 lên 43.
Ông Sacha Wunsch-Vincent, Chuyên gia cao cấp của WIPO, Đồng tác giả Báo cáo GII chia sẻ tại Hội thảo.
Việt Nam có thế mạnh về tỷ trọng xuất khẩu công nghệ cao, xuất khẩu hàng hóa sáng tạo trong tổng giao dịch thương mại và hệ sinh thái khởi nghiệp. Tuy nhiên, thách thức lớn là nâng cao năng lực nghiên cứu, phát triển và thương mại hóa công nghệ, tăng liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với các tập đoàn FDI.
Đại diện WIPO nhấn mạnh, Việt Nam cần chuyển từ gia công, lắp ráp sang tự thiết kế, sở hữu và thương mại hóa công nghệ, thương hiệu Việt trên thị trường quốc tế; đồng thời tăng đầu tư cho nghiên cứu và phát triển (R&D), phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và mở rộng nguồn vốn dài hạn cho doanh nghiệp đổi mới sáng tạo.
WIPO khẳng định sẵn sàng tiếp tục hợp tác, hỗ trợ Việt Nam khai thác hiệu quả GII, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Toàn cảnh Hội thảo.
