Tại điểm thu nhận mẫu ADN ở xã Chợ Rã, cụ Triệu Thị Lợi, 96 tuổi, là một trong những thân nhân đến lấy mẫu với mong muốn tìm thêm cơ sở xác định nơi người em trai đã hy sinh và nằm lại chiến trường.
Cụ bà Triệu Thị Lợi ở xã Bằng Thành, tỉnh Thái Nguyên được người thân đưa đến lấy mẫu ADN.
Đằng sau mỗi mẫu ADN là một quy trình khoa học, công nghệ được xây dựng để biến thông tin di truyền thành căn cứ phục vụ xác định danh tính. Bộ KH&CN đã góp phần thúc đẩy nghiên cứu, làm chủ và ứng dụng các công nghệ giám định ADN thế hệ mới, tạo cơ sở khoa học cho việc phân tích, xác định quan hệ huyết thống giữa thân nhân và hài cốt liệt sĩ. Đây là một trong những hướng ứng dụng khoa học, công nghệ trực tiếp phục vụ nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính liệt sĩ.
Mẫu ADN thân nhân sau khi được xác thực và chuẩn hóa sẽ được đưa vào hệ thống dữ liệu để phục vụ đối sánh với các mẫu ADN thu được từ hài cốt liệt sĩ chưa rõ danh tính. Việc kết nối hai nguồn dữ liệu di truyền tạo thêm cơ sở khoa học cho quá trình xác định danh tính liệt sĩ.
Theo rà soát, Thái Nguyên hiện có 941 phần mộ liệt sĩ chưa rõ thông tin tại 49 nghĩa trang, thuộc địa bàn 29 xã, phường. Trong khi đó, nhiều thân nhân liệt sĩ đã cao tuổi. Vì vậy, thu nhận mẫu ADN không chỉ là việc cần được triển khai khẩn trương mà còn phải bảo đảm chính xác thông tin ngay từ đầu, bởi chất lượng dữ liệu đầu vào có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình đối sánh sau này.
Thân nhân liệt sĩ được thu nhận mẫu ADN.
Qua đợt cao điểm triển khai trên toàn tỉnh, Công an tỉnh Thái Nguyên đã thu nhận 3.870 mẫu ADN tại 27 điểm. Theo chỉ tiêu kế hoạch, toàn tỉnh cần thu nhận 4.007 mẫu; đến nay đã thu nhận 3.919 mẫu, đạt 97,8%. Còn 88 trường hợp chưa thu nhận được mẫu, chủ yếu do đang sinh sống, làm việc tại các tỉnh, thành phố khác.
Mỗi mẫu ADN được thu nhận hôm nay là một mảnh ghép trong hệ thống dữ liệu di truyền phục vụ xác định danh tính liệt sĩ. Khi dữ liệu ADN của thân nhân được đối sánh với ADN thu được từ hài cốt chưa rõ danh tính, những dấu hiệu tương đồng về huyết thống có thể cung cấp thêm cơ sở khoa học để xác minh danh tính người đã hy sinh.
Từ nghiên cứu, làm chủ công nghệ đến tổ chức thu nhận và chuẩn hóa dữ liệu tại địa phương, khoa học và công nghệ đang từng bước tham gia vào toàn bộ chuỗi xác định danh tính liệt sĩ. Những dữ liệu được hình thành hôm nay không chỉ có giá trị cho một trường hợp cụ thể mà còn góp phần xây dựng nguồn dữ liệu di truyền phục vụ lâu dài cho công tác tìm kiếm, xác định danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin.
Đây cũng là cách khoa học, công nghệ góp phần đưa những người đã hy sinh trở về với tên tuổi, quê hương và gia đình sau nhiều thập kỷ.
