Ngay từ những năm đầu xây dựng đất nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đặc biệt coi trọng vai trò của tri thức, giáo dục và khoa học. Những tư tưởng như "dân tộc dốt là dân tộc yếu", "ai cũng được học hành" thể hiện tầm nhìn chiến lược của Người về phát triển con người và ứng dụng khoa học công nghệ vào thực tiễn.
Ngày nay, trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư diễn ra mạnh mẽ, tư tưởng Hồ Chí Minh tiếp tục soi sáng hành trình phát triển KHCN,ĐMST&CĐS quốc gia. Đây không chỉ là yêu cầu khách quan của quá trình hội nhập, mà là con đường chiến lược để Việt Nam bứt phá, phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên số.
Thấm nhuần tư tưởng của Người, Đảng và Nhà nước ta xác định KHCN,ĐMST&CĐS là động lực chủ yếu nâng cao năng suất lao động, năng lực cạnh tranh quốc gia và chất lượng cuộc sống Nhân dân. Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển KHCN,ĐMST&CĐS quốc gia tiếp tục khẳng định quyết tâm xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ dựa trên tri thức, công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao.
Từ một quốc gia có xuất phát điểm thấp, Việt Nam đã từng bước làm chủ nhiều công nghệ quan trọng, xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo ngày càng năng động; kinh tế số, xã hội số và chính phủ số có nhiều chuyển biến tích cực. Hạ tầng số được đầu tư đồng bộ; dữ liệu trở thành nguồn tài nguyên mới; trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ sinh học, an ninh mạng, tự động hóa… đang mở ra những không gian phát triển mới cho đất nước.
Tinh thần đổi mới sáng tạo hôm nay chính là sự tiếp nối sinh động tư tưởng Hồ Chí Minh về tư duy độc lập, tự chủ, dám nghĩ, dám làm và luôn xuất phát từ thực tiễn. Người từng căn dặn: "Muốn tiến bộ thì phải có tinh thần mạnh dạn, dám nghĩ, dám làm". Đó cũng chính là tinh thần cốt lõi của khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo trong thời đại số.
Học tập và làm theo Bác trong lĩnh vực khoa học công nghệ không chỉ là nghiên cứu lý luận, mà phải được chuyển hóa thành hành động cụ thể: Đổi mới tư duy quản trị; đẩy mạnh nghiên cứu khoa học gắn với nhu cầu thực tiễn; xây dựng đội ngũ trí thức, chuyên gia, nhà khoa học có bản lĩnh, khát vọng cống hiến; tạo môi trường khuyến khích sáng tạo, bảo vệ những người dám đổi mới vì lợi ích chung.
Chủ tịch Hồ Chí Minh phát biểu tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ I Hội Phổ biến khoa học và kỹ thuật Việt Nam ngày 18/5/1963. Ảnh tư liệu
Trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia, tư tưởng "lấy dân làm gốc" của Chủ tịch Hồ Chí Minh càng mang ý nghĩa sâu sắc. Chuyển đổi số không chỉ là ứng dụng công nghệ, mà mục tiêu cuối cùng là phục vụ người dân tốt hơn, xây dựng nền hành chính công khai, minh bạch, hiệu quả; thúc đẩy kinh tế phát triển và nâng cao chất lượng cuộc sống của Nhân dân. Mọi chính sách công nghệ đều phải hướng tới con người, vì con người và lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo.
Bên cạnh thời cơ lớn, đất nước cũng đang đối mặt với nhiều thách thức mới về cạnh tranh công nghệ, an ninh mạng, chất lượng nguồn nhân lực và nguy cơ tụt hậu. Điều đó đòi hỏi phải phát huy mạnh mẽ tinh thần tự lực, tự cường, tự chủ chiến lược; kiên định mục tiêu phát triển nhưng linh hoạt, sáng tạo trong cách làm; kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại như tư tưởng Hồ Chí Minh đã chỉ ra.
Trong kỷ nguyên số, mỗi cán bộ, đảng viên, nhà khoa học, doanh nghiệp và người dân cần nuôi dưỡng tinh thần học tập suốt đời, không ngừng đổi mới sáng tạo, làm chủ công nghệ và thích ứng nhanh với sự thay đổi của thời đại. Đó cũng là cách thiết thực để tiếp nối khát vọng phát triển đất nước hùng cường mà Chủ tịch Hồ Chí Minh hằng mong muốn.
Có thể khẳng định, tư tưởng Hồ Chí Minh mãi là nền tảng tư tưởng vững chắc, là nguồn sức mạnh tinh thần to lớn soi đường cho sự nghiệp phát triển KHCN,ĐMST&CĐS quốc gia. Phát huy giá trị di sản ấy sẽ tiếp thêm niềm tin, khát vọng và động lực để Việt Nam vững vàng bước vào kỷ nguyên phát triển mới - kỷ nguyên số, đổi mới sáng tạo và hội nhập toàn diện.