Tuyên Quang phổ cập tri thức, kỹ năng số cho toàn dân

Trong bối cảnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ngày càng trở thành động lực phát triển then chốt, Tuyên Quang đã chủ động cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW bằng những chương trình, kế hoạch bài bản, đồng bộ và sát thực tiễn. Thay vì coi chuyển đổi số là nhiệm vụ riêng của cơ quan chuyên môn, tỉnh xác định đây là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị, đồng thời là quá trình mà mỗi người dân đều phải được tham gia, được hướng dẫn và được thụ hưởng.

Ngày 17/7/2025, UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 10/KH-UBND về triển khai Tổ công nghệ số cộng đồng đến từng xã, phường, thôn, tổ dân phố. Đây được xem là mô hình gần dân, sát dân, trực tiếp đưa chuyển đổi số đến tận cơ sở. Các Tổ công nghệ số cộng đồng không chỉ làm nhiệm vụ tuyên truyền, mà còn hướng dẫn người dân tiếp cận nền tảng số, dịch vụ số, từng bước hình thành những kỹ năng số thiết yếu trong học tập, lao động, sản xuất và đời sống.

Điểm đáng chú ý là thành phần các tổ được tổ chức khá linh hoạt, gồm bí thư chi bộ, trưởng thôn, công an cơ sở, đoàn viên thanh niên, đại diện các đoàn thể và những người am hiểu công nghệ. Sự kết hợp này giúp chuyển đổi số không chỉ có tính định hướng, mà còn có tính thực hành cao, bảo đảm người dân được hỗ trợ ngay tại địa bàn cư trú, theo cách dễ hiểu, dễ làm và phù hợp với từng nhóm đối tượng.

Tiếp nối tinh thần đó, ngày 08/10/2025, UBND tỉnh ban hành Kế hoạch số 82/KH-UBND triển khai Phong trào "Bình dân học vụ số" trên địa bàn tỉnh. Nếu trước đây "Bình dân học vụ" gắn với mục tiêu xóa mù chữ, thì nay phong trào này mang ý nghĩa mới: xóa "mù số", phổ cập tri thức số, kỹ năng số và khả năng ứng dụng công nghệ trong đời sống hằng ngày. Đây là bước phát triển rất đáng chú ý trong tư duy triển khai chuyển đổi số, bởi mục tiêu cuối cùng không chỉ là có hạ tầng hay nền tảng, mà là làm cho người dân thực sự biết sử dụng, biết khai thác và hưởng lợi từ công nghệ số.

Theo định hướng của tỉnh, phong trào được triển khai sâu rộng tới tận thôn, bản, tổ dân phố, tạo thành một cuộc vận động toàn dân học tập, rèn luyện kỹ năng số và chủ động tham gia tiến trình chuyển đổi số quốc gia. Cán bộ, đảng viên được xác định là lực lượng tiên phong, gương mẫu đi đầu; các tổ chức chính trị - xã hội như Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên, Hội Nông dân… trực tiếp tham gia hướng dẫn, hỗ trợ người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, thương mại điện tử và các tiện ích số phục vụ sản xuất, sinh hoạt.

Thực tiễn triển khai cho thấy, trong chiến dịch "Bình dân học vụ số" nơi các thôn bản vùng cao, vùng biên giới lực lượng đoàn viên, thanh niên phát huy vai trò xung kích ngay từ cơ sở, trực tiếp hướng dẫn người dân sử dụng điện thoại thông minh, cài đặt ứng dụng VNeID, truy cập cổng dịch vụ công trực tuyến, làm quen với thanh toán số, đồng thời nâng cao nhận thức về an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân trên môi trường mạng. Những nội dung tưởng như khô khan, khó tiếp cận đã được "phiên dịch" thành các thao tác cụ thể, dễ hiểu, giúp công nghệ số trở nên gần gũi hơn với người dân, nhất là ở vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa.

Không dừng ở hỗ trợ kỹ năng sử dụng công nghệ, Tuyên Quang còn hướng đến xây dựng hệ sinh thái học tập số toàn diện, linh hoạt và bao trùm. Nhiều hoạt động thiết thực sẽ được tổ chức như "Ngày hội toàn dân học tập số" gắn với Ngày Chuyển đổi số quốc gia 10/10 hằng năm, các lớp học cộng đồng, tọa đàm, tập huấn kỹ năng số, hội thi và các khóa học trực tuyến mở đại trà. Đặc biệt, tỉnh nhấn mạnh việc ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng trực tuyến để cá nhân hóa nội dung học tập, phù hợp với từng nhóm đối tượng, nhất là người cao tuổi, nhóm yếu thế, đồng bào dân tộc thiểu số và người dân ở vùng sâu, vùng xa.

Năm 2025, công tác chuyển đổi số của tỉnh Tuyên Quang đạt nhiều kết quả tích cực với nhiều chỉ tiêu quan trọng, hoàn thành và vượt kế hoạch đề ra. Nổi bật là 100% thủ tục hành chính đủ điều kiện được cung cấp dưới hình thức dịch vụ công trực tuyến toàn trình; tỷ lệ hồ sơ xử lý trực tuyến đạt 90%; 65% doanh nghiệp nhỏ và vừa sử dụng nền tảng số; 100% cơ sở giáo dục triển khai học bạ số và thanh toán học phí không dùng tiền mặt; 100% cơ sở y tế triển khai sổ sức khỏe điện tử tích hợp trên ứng dụng VNeID; hạ tầng số, dữ liệu số, an toàn thông tin và các nền tảng dùng chung tiếp tục được duy trì, vận hành hiệu quả.

Kế hoạch chuyển đổi số năm 2026 của tỉnh Tuyên Quang đề ra các mục tiêu cụ thể, chi tiết và có tính khả thi cao. Trong đó, phấn đấu duy trì 100% thủ tục hành chính đủ điều kiện được cung cấp trực tuyến toàn trình; nâng tỷ lệ hồ sơ xử lý trực tuyến lên trên 95%; 100% cơ quan nhà nước sử dụng hoàn toàn văn bản điện tử trong trao đổi công việc; 100% hệ thống thông tin được phê duyệt và triển khai đầy đủ phương án bảo đảm an toàn theo cấp độ.

Trong lĩnh vực kinh tế số, tỉnh Tuyên Quang cũng đặt mục tiêu nâng tỷ lệ doanh nghiệp nhỏ và vừa sử dụng nền tảng số đạt trên 75%; 100% doanh nghiệp sử dụng hóa đơn điện tử; trên 90% dân số trưởng thành có tài khoản thanh toán điện tử; tiếp tục mở rộng thương mại điện tử, đảm bảo 100% sản phẩm OCOP được đưa lên sàn thương mại điện tử và hỗ trợ doanh nghiệp, hộ sản xuất kinh doanh ứng dụng nền tảng số trong tiêu thụ sản phẩm.

Để hiện thực hóa các mục tiêu này, tỉnh phân công trách nhiệm rõ ràng giữa các cơ quan, đơn vị. Sở Khoa học và Công nghệ là cơ quan thường trực, chủ trì tham mưu, hướng dẫn, theo dõi và giám sát việc triển khai. Sở Giáo dục và Đào tạo tích hợp giáo dục kỹ năng số trong chương trình học phổ thông và giáo dục nghề nghiệp. Công an tỉnh triển khai mô hình "Mỗi công dân - Một danh tính số", hỗ trợ người dân sử dụng ứng dụng VNeID, đồng thời bảo đảm an ninh, an toàn thông tin trong suốt quá trình thực hiện. Các sở, ngành, chính quyền cơ sở, tổ chức chính trị - xã hội và doanh nghiệp cùng tham gia, tạo thành mạng lưới phối hợp đồng bộ, rộng khắp.

Có thể thấy, điểm nổi bật trong cách làm của Tuyên Quang là chuyển đổi số được triển khai từ nhu cầu thực tiễn của người dân. Người dân được hướng dẫn để biết dùng công nghệ trong những công việc cụ thể như làm thủ tục hành chính, tra cứu thông tin, thanh toán số, học tập trực tuyến, quảng bá sản phẩm, tham gia thương mại điện tử và tiếp cận các dịch vụ thiết yếu. Khi kỹ năng số trở thành kỹ năng sống mới, chuyển đổi số mới thực sự đi vào chiều sâu.

Thông qua việc triển khai đồng bộ Tổ công nghệ số cộng đồng và Phong trào "Bình dân học vụ số", Tuyên Quang đang từng bước đưa chủ trương lớn của Đảng về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đi vào thực tiễn một cách sinh động, thiết thực. Không chỉ thu hẹp khoảng cách số, nâng cao dân trí số, cách làm này còn tạo nền tảng để người dân chủ động tham gia vào môi trường kinh tế số, xã hội số, qua đó đóng góp trực tiếp vào mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của địa phương trong giai đoạn mới.