Việt Nam – Liên Hợp Quốc thúc đẩy hợp tác công nghệ số và AI: Từ đối thoại chính sách đến chương trình hành động

Công nghệ số và AI là hạ tầng phát triển của quốc gia hiện đại

Trao đổi tại buổi làm việc, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh, trong tư duy phát triển mới của Việt Nam, công nghệ số và trí tuệ nhân tạo không được nhìn nhận như một lĩnh vực riêng biệt, mà là "hạ tầng phát triển mới" của quốc gia.

Theo Bộ trưởng, nếu ở các giai đoạn phát triển trước đây, hạ tầng vật chất như giao thông, điện năng hay viễn thông quyết định khả năng kết nối và tốc độ tăng trưởng, thì trong kỷ nguyên số, dữ liệu, nền tảng số, năng lực tính toán và AI chính là nền tảng tạo ra năng suất mới. Đây là loại hạ tầng vô hình nhưng có tác động lan tỏa sâu rộng, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả quản trị quốc gia, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và chất lượng sống của người dân.

Từ cách tiếp cận đó, Việt Nam coi đầu tư cho công nghệ số và AI không chỉ là đầu tư cho một ngành kinh tế, mà là đầu tư cho năng lực phát triển dài hạn của quốc gia. Điều này đòi hỏi sự đồng bộ từ hạ tầng kỹ thuật, thể chế, nguồn nhân lực đến cách tiếp cận chính sách, trong đó Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, dẫn dắt và tạo không gian cho đổi mới sáng tạo.

Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng đánh giá cao các sáng kiến toàn cầu của Liên Hợp Quốc liên quan đến hạ tầng công cộng số, chuyển đổi số bao trùm và quản trị AI có trách nhiệm, coi đây là những nội dung có ý nghĩa đặc biệt đối với các quốc gia đang phát triển, nơi yêu cầu thúc đẩy đổi mới sáng tạo luôn song hành với bài toán bảo đảm công bằng, an toàn và lợi ích xã hội.

Bộ trưởng cũng nhấn mạnh, nếu các quốc gia đang phát triển không tham gia sớm vào quá trình xây dựng các chuẩn mực và nguyên tắc công nghệ toàn cầu, nguy cơ bị động và phụ thuộc là rất lớn. Ngược lại, việc tham gia từ đầu sẽ giúp các quốc gia vừa bảo vệ được lợi ích của mình, vừa đóng góp tiếng nói thực tiễn vào việc định hình tương lai công nghệ theo hướng cân bằng và bền vững hơn.

Từ đối thoại chính sách đến hợp tác thực chất

Trao đổi tại buổi làm việc, Phó Tổng Thư ký kiêm Đặc phái viên của Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc về Công nghệ Amandeep Singh Gill cho rằng, thế giới đang bước vào giai đoạn mà công nghệ số và AI không chỉ tác động đến tăng trưởng kinh tế, mà còn định hình lại cách các quốc gia quản trị, bảo đảm an sinh xã hội và thu hẹp khoảng cách phát triển.

Theo ông Amandeep Singh Gill, thách thức lớn hiện nay không nằm ở việc công nghệ có phát triển hay không, mà ở chỗ các quốc gia có đủ năng lực thể chế và hợp tác quốc tế để định hướng công nghệ phục vụ lợi ích chung của nhân loại hay không. 

Trong bối cảnh đó, vai trò của các quốc gia đang phát triển, đặc biệt là những nước chủ động như Việt Nam, có ý nghĩa quan trọng trong việc đưa tiếng nói thực tiễn vào các khuôn khổ hợp tác và quản trị công nghệ toàn cầu, bảo đảm các chuẩn mực công nghệ phản ánh được sự đa dạng về điều kiện phát triển và nhu cầu xã hội.

Một nội dung trọng tâm được hai bên trao đổi là cách thức thúc đẩy hợp tác công nghệ theo hướng thực chất, có thể đo lường và nhân rộng. 

Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng cho rằng, hợp tác công nghệ hiệu quả không chỉ dừng lại ở chia sẻ tầm nhìn hay khuyến nghị chính sách, mà cần được triển khai thông qua các mô hình thử nghiệm cụ thể, gắn với điều kiện thực tiễn của từng quốc gia.

Trên tinh thần đó, Việt Nam bày tỏ sẵn sàng tham gia như một không gian thử nghiệm (sandbox) cho các sáng kiến công nghệ toàn cầu, từ hạ tầng số công cộng đến các mô hình quản trị AI. Đây không phải là cách tiếp cận "áp dụng sẵn có", mà là quá trình cùng xây dựng, cùng điều chỉnh và cùng hoàn thiện, dựa trên thực tiễn của một nền kinh tế đang chuyển đổi nhanh.

Với quy mô dân số lớn, thị trường số đang mở rộng nhanh và quyết tâm chính trị cao trong chuyển đổi số, Việt Nam có lợi thế để thử nghiệm các giải pháp công nghệ ở quy mô đủ lớn, qua đó rút ra những bài học có giá trị tham khảo cho nhiều quốc gia khác trong khu vực và trên thế giới.

Phó Tổng Thư ký Amandeep Singh Gill đánh giá cao cách Việt Nam tiếp cận công nghệ từ góc độ phát triển bền vững và bao trùm, đồng thời cho rằng Việt Nam đang thể hiện rõ sự gắn kết giữa chính sách công nghệ với các mục tiêu kinh tế – xã hội dài hạn. Ông nhận định, Việt Nam có tiềm năng trở thành đối tác quan trọng của Liên Hợp Quốc trong việc triển khai các sáng kiến công nghệ toàn cầu tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương.

Theo ông Amandeep Singh Gill, trong bối cảnh AI và các công nghệ mới phát triển nhanh chóng, việc có những quốc gia chủ động, sẵn sàng thử nghiệm và chia sẻ kinh nghiệm là yếu tố then chốt để bảo đảm công nghệ phục vụ con người, thay vì tạo ra những rủi ro và khoảng cách mới.

Hai bên thống nhất tiếp tục duy trì đối thoại thường xuyên và thúc đẩy các chương trình hợp tác cụ thể giữa Việt Nam và Liên Hợp Quốc trong lĩnh vực công nghệ số và AI, hướng tới những kết quả có thể đo lường và nhân rộng, từ phát triển hạ tầng số, nâng cao năng lực chuyển đổi số, đào tạo nguồn nhân lực đến tham gia xây dựng các khuôn khổ quản trị AI ở tầm khu vực và toàn cầu.

Buổi làm việc góp phần khẳng định vai trò chủ động, trách nhiệm và tầm nhìn dài hạn của Việt Nam trong thúc đẩy hợp tác công nghệ quốc tế. Đồng thời thể hiện cam kết của Việt Nam trong việc cùng cộng đồng quốc tế xây dựng một hệ sinh thái công nghệ số và trí tuệ nhân tạo vì con người, vì phát triển bền vững và bao trùm trong kỷ nguyên số.