Việt Nam và Assystem trao đổi hợp tác phát triển năng lực điện hạt nhân

Tại buổi làm việc, Thứ trưởng Lê Xuân Định đánh giá cao kinh nghiệm hơn 60 năm cùng đội ngũ hàng nghìn chuyên gia của Assystem trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử. 

Thứ trưởng nhấn mạnh, trong giai đoạn khởi động chương trình điện hạt nhân, Việt Nam có nhu cầu lớn về phát triển nguồn nhân lực, nâng cao năng lực kỹ thuật, hoàn thiện hệ thống pháp quy và tiếp cận công nghệ tiên tiến.

Theo Thứ trưởng Lê Xuân Định, hợp tác với các đối tác quốc tế giàu kinh nghiệm như Assystem là cơ hội để Việt Nam tiếp thu tri thức, kinh nghiệm và nguồn lực chuyên môn, từng bước xây dựng nền tảng năng lực trong nước, hướng tới phát triển điện hạt nhân an toàn, bền vững.

Về phía Assystem, ông Stéphanie Aubarbier, Phó tổng giám đốc điều hành cho biết, tập đoàn hiện có hơn 8.000 kỹ sư và chuyên gia trên toàn cầu, chuyên tư vấn và phát triển các chương trình hạt nhân, đặc biệt hỗ trợ các quốc gia mới bắt đầu tham gia lĩnh vực này như Saudi Arabia, Kazakhstan, Uzbekistan và Thổ Nhĩ Kỳ. 

Tại Việt Nam, Assystem đã thiết lập quan hệ hợp tác với một số đối tác quan trọng, trong đó có Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN) và Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam (VINATOM). 

Với vai trò là một doanh nghiệp độc lập của Pháp, Assystem không chỉ am hiểu các công nghệ của Pháp mà còn có năng lực triển khai đa dạng các dòng công nghệ lò phản ứng trên thị trường, đồng thời chú trọng thúc đẩy phát triển công nghiệp địa phương thông qua chuyển giao tri thức và tuyển dụng kỹ sư bản địa.

Đánh giá cao năng lực toàn diện của Assystem trong hệ sinh thái năng lượng nguyên tử từ bảo đảm an toàn hạt nhân, phát triển công nghiệp, nội địa hóa đến đào tạo nhân lực, Thứ trưởng Lê Xuân Định đã đề xuất 3 định hướng hợp tác cụ thể:

Thứ nhất, hỗ trợ xây dựng năng lực độc lập cho cơ quan pháp quy hạt nhân. Việt Nam mong muốn tận dụng kinh nghiệm quốc tế của Assystem để tư vấn, nâng cao năng lực độc lập cho cơ quan pháp quy quốc gia, đặc biệt trong công tác thẩm định và đánh giá an toàn các dự án điện hạt nhân.

Thứ hai, hỗ trợ VINATOM phát triển vai trò Tổ chức hỗ trợ kỹ thuật quốc gia (TSO). Tăng cường năng lực kỹ thuật, công nghệ, đặc biệt là trong định hướng nghiên cứu và phát triển các lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR).

Thứ ba, tư vấn về nội địa hóa ngành công nghiệp năng lượng nguyên tử. Xác định các phân khúc và lĩnh vực phù hợp với điều kiện, năng lực thực tế của Việt Nam để tối ưu hóa tỷ lệ tham gia của doanh nghiệp và nguồn lực trong nước, hướng tới mục tiêu tự chủ dài hạn.

Chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, ông Stéphanie Aubarbier cho biết, tập đoàn từng triển khai hỗ trợ Thổ Nhĩ Kỳ xây dựng tổ chức TSO độc lập và nâng cao năng lực cho ngành công nghiệp địa phương khi sử dụng công nghệ lò phản ứng của Nga (như dòng lò VVER-1200 với sự tham gia của khoảng 150 kỹ sư xuyên suốt gần 8 năm xây dựng). Những kinh nghiệm thực tiễn này được kỳ vọng sẽ đóng góp thiết thực cho quá trình giám sát và thẩm định an toàn tại Việt Nam.

Công tác đào tạo nhân lực là một trong những nội dung trọng tâm được hai bên thảo luận sâu. Thứ trưởng Lê Xuân Định cho biết, hiện nay hệ thống các trường đại học hàng đầu của Việt Nam (như Trường Đại học Khoa học Tự nhiên - Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Bách khoa Thành phố Hồ Chí Minh và Đại học Đà Lạt) đang thu hút lượng lớn sinh viên theo học các ngành liên quan đến năng lượng nguyên tử.

Công tác đào tạo được chia thành hai nhóm chính. Đào tạo chính quy cấp bằng (thuộc trách nhiệm của các cơ sở giáo dục đại học) và đào tạo bồi dưỡng nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ làm công tác an toàn hạt nhân, quản lý nhà nước. 

Bộ KH&CN đề xuất Assystem phối hợp xây dựng các chương trình đào tạo chuyên sâu kết hợp thực địa, tham quan các nhà máy điện hạt nhân tại Pháp, Anh hoặc các quốc gia khác nhằm nâng cao trình độ cho đội ngũ cán bộ pháp quy và nghiên cứu của VINATOM.

Kết thúc buổi làm việc, ông Stéphanie Aubarbier, Phó tổng giám đốc điều hành Assystem khẳng định, mục tiêu cốt lõi của tập đoàn là hỗ trợ Việt Nam triển khai thành công chương trình điện hạt nhân đầu tiên, đồng thời giúp nâng cao nội lực để tự chủ trong các dự án tương lai mà không phụ thuộc lâu dài vào bên ngoài.

Thứ trưởng Lê Xuân Định nhất trí với định hướng hợp tác nêu trên. Đồng thời đề nghị các đơn vị trực thuộc Bộ KH&CN tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Assystem để cụ thể hóa các nội dung thảo luận. 

Thứ trưởng kỳ vọng từ cuối năm 2026 đến đầu năm 2027, hai bên sẽ triển khai những hoạt động hợp tác cụ thể mang lại sản phẩm và kết quả đầu ra rõ ràng, đặt nền móng vững chắc cho chặng đường hợp tác lâu dài giữa Việt Nam và Assystem trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử.