Tập trung nguồn lực vào những hướng công nghệ có lợi thế
Định hướng phát triển VKIST trong thời gian tới, Thứ trưởng Trần Trung Tính cho rằng Viện cần xác định rõ chiến lược đến năm 2035, định hướng đến năm 2040. Thay vì triển khai nghiên cứu trên quá nhiều lĩnh vực, VKIST cần lựa chọn một số hướng có lợi thế để đầu tư đủ sâu, tạo năng lực nghiên cứu và phát triển công nghệ rõ nét.
Giai đoạn 2027-2035, VKIST dự kiến ưu tiên bán dẫn, pin thứ cấp, trí tuệ nhân tạo, y sinh và vật liệu tiên tiến. Thứ trưởng cũng gợi mở Viện nghiên cứu khả năng tham gia một số lĩnh vực công nghệ chiến lược như vi mạch bán dẫn, điện hạt nhân và đường sắt tốc độ cao.
Thứ trưởng Trần Trung Tính chỉ đạo tại buổi làm việc.
Đây đều là những lĩnh vực Việt Nam đang có nhu cầu lớn về công nghệ và nguồn nhân lực. Tuy nhiên, để tham gia sâu, các viện nghiên cứu cần có thời gian tích lũy tri thức, cơ sở vật chất và đội ngũ chuyên gia. Vì vậy, VKIST cần hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh, đủ khả năng theo đuổi một hướng công nghệ trong thời gian dài, từ nghiên cứu đến hoàn thiện và làm chủ công nghệ.
Theo Thứ trưởng Trần Trung Tính, Viện cũng cần chuyển từ cách tiếp cận chủ yếu chờ doanh nghiệp đặt hàng sang chủ động nhận diện những bài toán công nghệ từ thực tiễn. Nhà khoa học cần theo dõi nhu cầu của doanh nghiệp, thị trường và những vấn đề lớn trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội để xác định công nghệ cần nghiên cứu.
Bên cạnh đó, hợp tác với doanh nghiệp cần đi xa hơn hoạt động chuyển giao kết quả. Doanh nghiệp nên tham gia từ khâu xác định vấn đề, cùng nghiên cứu, thử nghiệm, cải tiến và hoàn thiện công nghệ. Cách làm này giúp kết quả nghiên cứu sát hơn với điều kiện sản xuất và tăng khả năng thương mại hóa.
Liên kết với các trường đại học cũng được xác định là nguồn lực quan trọng. VKIST có thể phát huy lợi thế về phòng thí nghiệm, chuyên gia và môi trường nghiên cứu để phối hợp đào tạo tiến sĩ, hướng dẫn nghiên cứu sinh và xây dựng các nhóm nghiên cứu chung. Qua đó, Viện vừa bổ sung nguồn nhân lực nghiên cứu, vừa tạo lực lượng kế cận cho những lĩnh vực công nghệ cần đầu tư dài hạn.
Thứ trưởng Trần Trung Tính cũng đề nghị VKIST tiếp tục phát huy vai trò tham mưu, tư vấn chính sách về khoa học và công nghệ, xây dựng đội ngũ có năng lực và các nhóm nghiên cứu mạnh để có thể dẫn dắt nghiên cứu ứng dụng trong tương lai về một số lĩnh vực được lựa chọn. VKIST sẽ từng bước nâng cao năng lực nhận diện vấn đề, xác định hướng nghiên cứu, làm chủ công nghệ và kết nối các nguồn lực để ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn tại các doanh nghiệp.
Toàn cảnh buổi làm việc.
Từng bước đưa nghiên cứu gần hơn với doanh nghiệp
Báo cáo tại buổi làm việc, PGS.TS Vũ Đức Lợi, Viện trưởng VKIST cho biết, trong 9 tháng đầu năm 2026, Viện triển khai 38 nhiệm vụ khoa học và công nghệ. Các nhiệm vụ mới tập trung vào năng lượng sạch hydrogen, vật liệu tiên tiến gắn với kinh tế tuần hoàn, công nghệ sinh học - dược phẩm và trí tuệ nhân tạo.
Một số công nghệ đang được hoàn thiện để tiến tới ứng dụng gồm vật liệu cathode LFP cho pin lithium-ion, tinh chế silica từ thạch anh phục vụ ngành bán dẫn, xử lý nước, robot vận chuyển trong nhà máy và nội soi ống mềm ứng dụng AI trong y tế.
VKIST cũng công bố 10 bài báo quốc tế thuộc nhóm Q1/Q2, 3 bài trên các tạp chí quốc gia; được cấp 4 bằng độc quyền sáng chế, giải pháp hữu ích và nộp 13 đơn đăng ký bảo hộ sở hữu trí tuệ.
PGS.TS. Vũ Đức Lợi, Viện trưởng VKIST, báo cáo tại buổi làm việc.
Trong hoạt động kết nối doanh nghiệp, Viện tiếp tục triển khai 5 hợp đồng chuyển giao công nghệ. Các công nghệ liên quan đến nguyên liệu thức ăn chăn nuôi, sản phẩm chăm sóc sức khỏe, dầu cám gạo giàu γ-oryzanol và sản phẩm hỗ trợ điều trị loét dạ dày - tá tràng.
Đáng chú ý, một hợp đồng phát triển công nghệ có doanh nghiệp tham gia ngay từ giai đoạn nghiên cứu, đóng góp 2,55 tỷ đồng, tương đương 51% tổng kinh phí nhiệm vụ. Mô hình “Mỗi doanh nghiệp - Một nhà khoa học” cũng đang được mở rộng, trong đó nhà khoa học VKIST cùng bộ phận R&D của doanh nghiệp khảo sát, xác định vấn đề và phát triển giải pháp.
Song song với hợp tác trong nước, VKIST đã ký 9 hợp đồng phát triển công nghệ với các đối tác Hàn Quốc, trong đó có Viện Khoa học và Công nghệ Hàn Quốc (KIST) và Viện Nghiên cứu Điện tử và Viễn thông Hàn Quốc (ETRI); triển khai 17/20 hoạt động thuộc Dự án Bắc cầu VKIST. Dự án VKIST giai đoạn 2 cũng đã được hai bên thống nhất, với cam kết viện trợ không hoàn lại 30 triệu USD từ phía Hàn Quốc trong giai đoạn 2026–2033.
Thứ trưởng Trần Trung Tính nhấn mạnh yêu cầu chủ động nhận diện bài toán thực tiễn để tổ chức nghiên cứu và từng bước làm chủ công nghệ.
Tiếp thu định hướng của Thứ trưởng Trần Trung Tính, VKIST sẽ tiếp tục rà soát chiến lược phát triển, lựa chọn các lĩnh vực nghiên cứu trọng tâm và tập trung nguồn lực xây dựng những nhóm nghiên cứu có năng lực chuyên sâu.
Viện đồng thời định hướng mở rộng hợp tác với doanh nghiệp theo hướng cùng nghiên cứu và phát triển công nghệ; tăng liên kết với các trường đại học trong đào tạo, phát triển nhân lực; phát huy mạng lưới hợp tác với Hàn Quốc để tiếp nhận tri thức và công nghệ mới.
Bước chuyển quan trọng của VKIST trong giai đoạn tới là từ tiếp nhận bài toán sang chủ động tìm bài toán. Trên cơ sở nhu cầu của doanh nghiệp, thị trường và các lĩnh vực công nghệ chiến lược của đất nước, Viện hướng tới nâng cao năng lực nhận diện vấn đề, tổ chức nghiên cứu và từng bước làm chủ công nghệ, đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn sản xuất.
