Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng phức tạp, thiên tai gia tăng cả về tần suất và cường độ, yêu cầu nâng cao năng lực quản lý, khai thác công trình thủy lợi trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.
Giao diện trang chủ của hệ thống phần mềm WebGIS sau khi đăng nhập.
WebGIS (Web Geographic Information System) là sự kết hợp giữa hệ thống thông tin địa lý (GIS) và Internet, cho phép người dùng truy cập, quản lý, phân tích và chia sẻ dữ liệu không gian như bản đồ, tọa độ trực tiếp trên trình duyệt web mà không cần cài đặt phần mềm chuyên dụng. Nhờ khả năng hoạt động trực tuyến, cập nhật linh hoạt và chia sẻ dữ liệu theo thời gian thực, WebGIS giúp trực quan hóa thông tin, nâng cao hiệu quả quản lý và hỗ trợ ra quyết định nhanh chóng trong nhiều lĩnh vực như quy hoạch, tài nguyên, nông nghiệp và phòng chống thiên tai.
Tại Phú Thọ (khu vực Hòa Bình trước sáp nhập) nơi có địa hình đồi núi, hệ thống sông suối dày đặc, hàng trăm công trình thủy lợi phân bố rộng khắp với 1.995 công trình các loại, bao gồm 572 hồ chứa, 109 trạm bơm và 1.314 đập dâng, phai tạm, phục vụ tưới cho hơn 56 nghìn ha đất sản xuất nông nghiệp. Các công trình này đóng vai trò quan trọng trong bảo đảm nước tưới tiêu cho sản xuất nông nghiệp, đồng thời góp phần phòng chống thiên tai và ổn định đời sống dân sinh. Tuy nhiên, công tác quản lý còn hạn chế do dữ liệu phân tán, chủ yếu lưu trữ thủ công, thiếu đồng bộ và khó khai thác, chưa đáp ứng yêu cầu quản lý hiện đại.
Trước yêu cầu thực tiễn đó, từ tháng 7/2024, Trung tâm Tư vấn quản lý thủy nông có sự tham gia của người dân (Trung tâm Tư vấn PIM) - Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam đã triển khai nhiệm vụ khoa học "Ứng dụng công nghệ WebGIS phục vụ chuyển đổi số, nâng cao năng lực quản lý, khai thác công trình thủy lợi, phòng chống thiên tai".
Mục tiêu của đề tài là xây dựng hệ thống phần mềm quản lý trên nền WebGIS nhằm tích hợp, kết nối và khai thác dữ liệu kỹ thuật số phục vụ công tác quản lý, vận hành công trình thủy lợi và phòng chống thiên tai.
ThS. Đinh Vũ Thuỳ, Thư ký khoa học đề tài trình bày báo cáo đánh giá thực trạng khai thác công trình thủy lợi và phòng chống thiên tai khu vực Hoà Bình.
Sau 2 năm triển khai, hệ thống đã hoàn thành số hóa dữ liệu cho toàn bộ các công trình thủy lợi trên địa bàn tỉnh, bao gồm hồ chứa, đập dâng, trạm bơm và hệ thống kênh mương. Hơn 95% hồ chứa đã được cập nhật đầy đủ các thông tin quan trọng như dung tích và chiều cao đập. Toàn bộ dữ liệu được tích hợp trên nền tảng GIS, hình thành "bản đồ số" thủy lợi trực quan, cho phép quản lý đồng bộ cả dữ liệu không gian và dữ liệu thuộc tính.
Trên cơ sở đó, hệ thống phần mềm WebGIS được xây dựng và đưa vào vận hành với nhiều chức năng thiết thực. Thông qua nền tảng này, cán bộ quản lý có thể dễ dàng tra cứu thông tin công trình, theo dõi vị trí và hiện trạng trên bản đồ số, đồng thời cập nhật dữ liệu trực tuyến theo phân quyền. Hệ thống cũng tích hợp các công cụ thống kê, báo cáo, giúp tổng hợp số liệu nhanh chóng, phục vụ hiệu quả công tác chỉ đạo, điều hành.
Hệ thống được thiết kế theo mô hình truy cập trực tuyến, cho phép người dùng khai thác thông tin mọi lúc, mọi nơi thông qua trình duyệt web mà không cần cài đặt phần mềm chuyên dụng. Người sử dụng có thể truy cập trên nhiều loại thiết bị như máy tính, máy tính bảng hoặc điện thoại thông minh, bảo đảm tính linh hoạt trong khai thác và sử dụng.
Hệ thống áp dụng cơ chế quản lý tài khoản và phân quyền theo từng nhóm người dùng, từ quản trị hệ thống đến cán bộ kỹ thuật và người khai thác, qua đó bảo đảm an toàn, bảo mật dữ liệu và phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của từng đối tượng. Việc triển khai trên nền tảng web không chỉ giúp giảm chi phí đầu tư hạ tầng mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc mở rộng, nâng cấp và tích hợp với các hệ thống thông tin khác.
Điểm nổi bật của hệ thống là khả năng tích hợp dữ liệu quan trắc như lượng mưa, mực nước hồ chứa, qua đó hỗ trợ theo dõi diễn biến thủy văn và tình hình thiên tai. Nhờ đó, các cơ quan chức năng có thể kịp thời nắm bắt thông tin, chủ động xây dựng phương án vận hành công trình, điều tiết nước hợp lý, giảm thiểu rủi ro trong các tình huống khẩn cấp. So với phương thức quản lý truyền thống, việc ứng dụng WebGIS đã rút ngắn đáng kể thời gian xử lý thông tin, nâng cao tính chính xác và hiệu quả trong việc ra quyết định.
Mặt khác, hệ thống không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn góp phần tăng cường tính minh bạch, đồng nhất dữ liệu, hạn chế tình trạng sai lệch giữa các nguồn thông tin. Cán bộ kỹ thuật có thể nhanh chóng nắm bắt hiện trạng công trình, từ đó đưa ra các giải pháp vận hành phù hợp, bảo đảm an toàn và phát huy hiệu quả công trình.
Bên cạnh đó, WebGIS còn tạo nền tảng quan trọng cho quá trình chuyển đổi số ngành thủy lợi. Việc hình thành cơ sở dữ liệu số đồng bộ sẽ tạo điều kiện thuận lợi để tích hợp các công nghệ mới như Internet vạn vật (IoT), hệ thống cảm biến quan trắc tự động và trí tuệ nhân tạo trong dự báo thiên tai, hướng tới xây dựng hệ thống quản lý thông minh, hiện đại.
Ứng dụng công nghệ WebGIS đã góp phần quản lý công trình thủy lợi, từ phương thức thủ công sang số hóa, từ dữ liệu rời rạc sang tích hợp. Đây không chỉ là giải pháp kỹ thuật mà còn là nền tảng quan trọng để nâng cao năng lực quản trị, tăng cường khả năng ứng phó thiên tai và hướng tới phát triển bền vững trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay.