Xây dựng nền tảng số trong hoạt động đánh giá sự phù hợp

Hình thành hệ sinh thái dữ liệu về tiêu chuẩn, đo lường và chất lượng

Nghị quyết số 57-NQ/TW xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và năng lực cạnh tranh quốc gia. Trong đó, việc xây dựng hạ tầng chất lượng quốc gia hiện đại, đồng bộ và dựa trên nền tảng số được coi là một trong những điều kiện quan trọng để hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực sản xuất, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa năm 2025, hạ tầng chất lượng quốc gia là bộ phận cấu thành của kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, bao gồm các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lường, đánh giá sự phù hợp, công nhận cùng các chính sách, quy định liên quan về tiêu chuẩn, đo lường và chất lượng.

Luật quy định rõ việc phát triển hạ tầng chất lượng quốc gia phải bảo đảm tính tập trung, thống nhất, hiện đại và hội nhập quốc tế, dựa trên nền tảng công nghệ số.

Theo đó, hoạt động tiêu chuẩn, đo lường, đánh giá sự phù hợp và kiểm tra chất lượng sẽ được tổ chức đồng bộ từ trung ương đến địa phương. Các nguồn lực phục vụ phát triển hạ tầng chất lượng quốc gia sẽ được kết nối, chia sẻ và khai thác hiệu quả theo lộ trình cụ thể, đồng thời được đánh giá, báo cáo định kỳ.

Đáng chú ý, Luật nhấn mạnh yêu cầu xây dựng và chia sẻ dữ liệu phục vụ công tác kiểm tra, cảnh báo và quản lý chất lượng trên phạm vi toàn quốc, bảo đảm đầy đủ, kịp thời và chính xác. Đây là nền tảng quan trọng để hình thành hệ sinh thái dữ liệu về tiêu chuẩn, đo lường và chất lượng, phục vụ hiệu quả công tác quản lý nhà nước cũng như hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, việc phát triển mạng lưới chuyên gia, đội ngũ nhân lực về tiêu chuẩn, đo lường, đánh giá sự phù hợp đạt trình độ khu vực và quốc tế cũng được xác định là nhiệm vụ trọng tâm.

Luật đồng thời khuyến khích ứng dụng công nghệ mới, xây dựng nền tảng số trong đánh giá sự phù hợp; thúc đẩy công nhận và thừa nhận lẫn nhau về kết quả đánh giá sự phù hợp giữa Việt Nam với các quốc gia và tổ chức quốc tế.

Hỗ trợ doanh nghiệp, thúc đẩy hội nhập quốc tế

Một trong những điểm đáng chú ý của Luật là việc ưu tiên xây dựng hệ thống giám sát chất lượng sản phẩm, hàng hóa quốc gia kết nối với dữ liệu hải quan, dữ liệu kiểm tra chất lượng, thông tin truy xuất nguồn gốc, phản ánh từ người tiêu dùng và cảnh báo quốc tế.

Hệ thống này sẽ giúp cơ quan quản lý chủ động theo dõi, cảnh báo sớm và kịp thời ngăn chặn các sản phẩm, hàng hóa không phù hợp tiêu chuẩn công bố áp dụng hoặc quy chuẩn kỹ thuật tương ứng. Đồng thời, doanh nghiệp có thêm công cụ để minh bạch thông tin về chất lượng sản phẩm, nâng cao uy tín và khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Luật cũng nhấn mạnh việc Nhà nước ưu tiên bố trí ngân sách và huy động nguồn lực trong nước, quốc tế để phát triển hạ tầng chất lượng quốc gia; hỗ trợ phát triển sản phẩm công nghiệp công nghệ chiến lược, sản phẩm có đặc tính mới, sản phẩm xuất khẩu và sản phẩm ứng dụng công nghệ cao.

Đối với doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, Luật quy định nhiều cơ chế hỗ trợ như áp dụng hệ thống quản lý, công cụ cải tiến năng suất chất lượng, hệ thống truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn quốc tế, thực hành nông nghiệp tốt, nông nghiệp hữu cơ, năng suất xanh và sản xuất thông minh.

Doanh nghiệp cũng sẽ được hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực, thử nghiệm, giám định, chứng nhận chất lượng sản phẩm, hàng hóa theo tiêu chuẩn quốc tế; tham gia các chương trình hợp tác quốc tế để mở rộng thị trường xuất khẩu và nâng cao giá trị thương hiệu quốc gia.

Việc hoàn thiện hành lang pháp lý và phát triển hạ tầng chất lượng quốc gia trên nền tảng số không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa mà còn tạo động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển doanh nghiệp và hiện thực hóa các mục tiêu lớn mà Nghị quyết số 57-NQ/TW đã đề ra.