Tăng tính cạnh tranh
Ngày 22/6/2015, "Chạm bạc Đồng Xâm" được Cục Sở hữu trí tuệ cấp văn bằng bảo hộ nhãn hiệu tập thể. Từ đây mở ra hướng phát triển mới cho làng nghề chạm bạc Đồng Xâm ở xã Trà Giang có bề dày hơn 600 năm hình thành và phát triển. Ông Triệu Đăng Khoa, chủ một cơ sở chạm bạc Đồng Xâm chia sẻ: Từ khi "Chạm bạc Đồng Xâm" có nhãn hiệu tập thể, những người làm nghề chạm bạc ở Đồng Xâm được các cấp, các ngành tập huấn nâng cao kiến thức xây dựng, quản lý và phát triển nhãn hiệu. Logo, bộ nhận diện cũng được thiết lập giúp quảng bá, đưa sản phẩm của làng nghề vươn xa hơn ra thị trường và đem lại thu nhập cao hơn cho người sản xuất.
Nghề làm mắm cáy đã tồn tại trên 300 năm ở xã Hồng Tiến, huyện Kiến Xương (cũ) nay là xã Bình Định. Ngày 19/12/2017, "Mắm cáy Hồng Tiến" được Cục Sở hữu trí tuệ cấp giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu tập thể với chủ sở hữu nhãn hiệu là HTX sản xuất kinh doanh dịch vụ thủy sản Hồng Tiến.
Theo ông Trần Văn Kiểm, Giám đốc HTX Sản xuất kinh doanh dịch vụ thủy sản Hồng Tiến: Sau khi được cấp giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu tập thể, HTX đã tổ chức liên kết sản xuất với các hộ dân; đầu tư hệ thống máy đóng chai, máy đo nồng độ đạm, máy đo độ mặn để phục vụ sản xuất. Nhờ có thương hiệu và đẩy mạnh liên kết trong sản xuất, tiêu thụ nên giá trị kinh tế từ nghề làm mắm cáy ở xã Bình Định đã tăng 30 - 40% so với trước.
Trước đây, do chưa có nhãn hiệu tập thể nên sản phẩm đồ mộc ở thôn Thụy Lân, xã Việt Yên thường chỉ tiêu thụ nhỏ lẻ, giá trị sản phẩm, hàng hóa không cao, khả năng mở rộng thị trường hạn chế. Sau nhiều nỗ lực, tháng 2/2022, nhãn hiệu tập thể "Mộc Thụy Lân" được Cục Sở hữu trí tuệ cấp văn bằng bảo hộ. Cùng với việc được bảo hộ về nhãn hiệu, các quy chế quản lý, sử dụng nhãn hiệu cũng được ban hành, góp phần bảo đảm chất lượng sản phẩm đầu ra.
Còn nhiều khó khăn
Việc xây dựng và phát triển nhãn hiệu tập thể giúp kiểm soát chất lượng, nâng cao uy tín, giữ gìn danh tiếng và xúc tiến thương mại cho sản phẩm của làng nghề. Tuy nhiên, hiện nay còn nhiều sản phẩm làng nghề chưa được bảo hộ nhãn hiệu. Bên cạnh đó, một số sản phẩm đã được cấp văn bằng bảo hộ nhưng việc khai thác, phát huy giá trị tài sản trí tuệ của nhãn hiệu tập thể còn hạn chế.
Toàn tỉnh có gần 200 làng nghề đã được công nhận. Ngoài ra còn nhiều làng có nghề với hàng trăm sản phẩm truyền thống có giá trị và tiềm năng phát triển. Tuy nhiên, đến nay mới có 24 sản phẩm của làng nghề và làng có nghề được cấp giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu tập thể.
Ông Nguyễn Đình Mạnh, chủ cơ sở sản xuất bánh kẹo Đình Mạnh ở xã Đông Hưng trăn trở: Bánh Cáy làng Nguyễn vốn là loại đặc sản có tiếng ở xã Đông Hưng. Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa xây dựng và bảo hộ được nhãn hiệu tập thể nên việc bị làm nhái và sản xuất hàng kém chất lượng vẫn xuất hiện trên thị trường, ảnh hưởng tới uy tín của sản phẩm làng nghề. Tôi mong muốn, chính quyền địa phương tạo điều kiện liên kết các hộ sản xuất trong xã để xây dựng nhãn hiệu tập thể chung của địa phương với tiêu chí chất lượng bảo đảm. Có như vậy, sản phẩm của làng nghề mới vươn đến được các thị trường cao cấp hơn, thậm chí xuất khẩu.
Nguyên nhân chính khiến việc nhiều sản phẩm làng nghề chưa đăng ký được nhãn hiệu tập thể là do hầu hết các cơ sở sản xuất trong làng nghề có quy mô nhỏ. Mỗi cơ sở sản xuất lại giữ những bí quyết riêng không muốn chia sẻ. Việc liên kết giữa các cơ sở để hình thành tổ chức chung để đứng ra đăng ký nhãn hiệu tập thể còn khó khăn. Nguồn lực ngân sách nhà nước hỗ trợ các địa phương xây dựng, quản lý và phát triển nhãn hiệu tập thể còn hạn chế…
Theo ông Nguyễn Xuân Hải, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ: Theo quy định, chủ sở hữu nhãn hiệu tập thể là tổ chức tập thể được thành lập hợp pháp. Như vậy, trước khi đăng ký nhãn hiệu tập thể cần thành lập tổ chức đại diện hợp pháp cho nhãn hiệu đó như các hội ngành nghề, hợp tác xã… Tuy nhiên, việc vận động thành lập các tổ chức này không phải lúc nào cũng thuận lợi. Bên cạnh đó, một bộ phận người dân chưa hiểu hết tầm quan trọng của nhãn hiệu tập thể nên chưa mặn mà tham gia. Trong thời gian tới, Sở sẽ phối hợp với các cơ quan, đơn vị, địa phương để rà soát, đánh giá hiện trạng các làng nghề để có phương án hỗ trợ đăng ký nhãn hiệu tập thể. Ngoài ra, hằng năm, Sở tổ chức các hội nghị tập huấn, tuyên truyền, triển khai, phổ biến về Luật Sở hữu trí tuệ tới người dân, trong đó tập trung vào các hộ sản xuất, kinh doanh trong các làng nghề.
