7 lĩnh vực ưu tiên hỗ trợ đổi mới sáng tạo giai đoạn 2026-2030 tại Hà Nội

UBND thành phố Hà Nội vừa ban hành Quyết định số 4884/QĐ-UBND phê duyệt Danh mục lĩnh vực ưu tiên hỗ trợ đổi mới sáng tạo, hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo giai đoạn 2026-2030 trên địa bàn Thành phố.

Hà Nội định hình những hướng công nghệ có khả năng giải quyết trực tiếp các bài toán của đô thị lớn: từ quản trị dựa trên dữ liệu, giao thông, môi trường, y tế đến công nghiệp, văn hóa, du lịch và nông nghiệp.

Từ công nghệ lõi đến những bài toán của Thủ đô

7 nhóm lĩnh vực được Hà Nội xác định gồm: (1) Công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, công nghệ thông tin và truyền thông, công nghệ lượng tử; chính quyền số, đô thị thông minh; (2) Công nghệ môi trường, giảm phát thải các-bon và ứng phó với biến đổi khí hậu; (3) Công nghệ chế tạo - tự động hóa, vật liệu mới; (4) Y tế thông minh, công nghệ y sinh ứng dụng; (5) Công nghiệp văn hóa số, du lịch thông minh; (6) Nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao; (7) Công nghệ sinh học.

Trong nhóm công nghệ số, Hà Nội hướng tới những công nghệ đang định hình nền kinh tế số như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, bản sao số, điện toán đám mây, điện toán biên, Internet vạn vật, chuỗi khối, máy tính lượng tử, an toàn thông tin, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu và định danh, xác thực số.

Với chính quyền số và đô thị thông minh, trọng tâm là những giải pháp có thể đi thẳng vào hoạt động quản lý, vận hành đô thị như dịch vụ công số, quản trị dựa trên dữ liệu, điều hành giao thông thông minh, logistics đô thị, bãi đỗ xe thông minh, vé điện tử, công nghệ quản lý, vận hành đường sắt đô thị và hạ tầng sạc.

Đây cũng là nhóm lĩnh vực cho thấy rõ nhất yêu cầu chuyển từ ứng dụng công nghệ đơn lẻ sang xây dựng một hệ thống đô thị vận hành ngày càng dựa trên dữ liệu. Công nghệ, khi đó, không chỉ là công cụ hỗ trợ mà trở thành một phần của hạ tầng quản trị đô thị.

Ở lĩnh vực môi trường, Thành phố ưu tiên các giải pháp quan trắc, cảnh báo môi trường, xử lý chất thải, tiết kiệm tài nguyên, giảm phát thải khí nhà kính, phát triển thị trường các-bon, năng lượng sạch, sử dụng năng lượng hiệu quả, cảnh báo ngập, thiên tai, phát triển đô thị xanh và vận tải xanh.

Trong công nghiệp, danh mục tập trung vào robot, tự động hóa, cảm biến, hệ thống nhúng, in 3D, sản xuất thông minh, thiết kế, kiểm thử và đóng gói vi mạch bán dẫn; đồng thời khuyến khích phát triển vật liệu sinh học, vật liệu xanh và vật liệu tiên tiến. Đây là những hướng công nghệ gắn với yêu cầu nâng cao năng lực sản xuất và từng bước làm chủ các công nghệ có giá trị gia tăng cao.

Y tế thông minh và công nghệ y sinh ứng dụng được đặt trong nhóm ưu tiên với các giải pháp ứng dụng AI trong chẩn đoán, điều trị và quản lý sức khỏe; thiết bị y tế thông minh, cảm biến sinh học, công nghệ sinh học phục vụ y tế, y tế dự phòng và khám, chữa bệnh từ xa.

Đặc biệt, đổi mới sáng tạo cũng được đặt vào những lĩnh vực mang đậm bản sắc Hà Nội. Công nghiệp văn hóa số và du lịch thông minh tập trung vào thiết kế sáng tạo, truyền thông số, số hóa, bảo tồn và khai thác di sản số, bảo tàng số, bản đồ du lịch thông minh, thực tế ảo, thực tế tăng cường, cùng các sản phẩm từ ẩm thực, làng nghề và những giá trị đặc trưng của Thủ đô.

Ở lĩnh vực nông nghiệp, Hà Nội ưu tiên nông nghiệp thông minh, nông nghiệp chính xác, ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất, thu hoạch, bảo quản, chế biến nông sản; công nghệ sinh học trong chọn tạo giống, chế phẩm sinh học; truy xuất nguồn gốc, kiểm soát chất lượng và an toàn thực phẩm.

Gắn nguồn lực địa phương với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia

Việc Hà Nội xác định các lĩnh vực ưu tiên cũng nằm trong dòng chảy chung của quá trình xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia mà Bộ Khoa học và Công nghệ đã thúc đẩy trong nhiều năm qua.

Từ Đề án "Hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia đến năm 2025" (Đề án 844), Bộ KH&CN đã triển khai nhiều nhóm nhiệm vụ nhằm đào tạo, nâng cao năng lực khởi nghiệp; phát triển mạng lưới tổ chức hỗ trợ, ươm tạo, nhà đầu tư; kết nối hệ sinh thái trong nước với quốc tế; đồng thời đẩy mạnh truyền thông và tổ chức các sự kiện khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.

Thông qua các chương trình, đề án và hoạt động hỗ trợ, Bộ KH&CN từng bước thúc đẩy hình thành hệ sinh thái trong đó doanh nghiệp là trung tâm, viện nghiên cứu, trường đại học là nguồn cung tri thức, công nghệ, còn các tổ chức trung gian, nhà đầu tư và cơ quan quản lý cùng tham gia kết nối, hỗ trợ. Techfest Việt Nam là một trong những hoạt động tiêu biểu nhằm kết nối doanh nghiệp khởi nghiệp, chuyên gia, nhà đầu tư và các chủ thể trong hệ sinh thái.

Định hướng này tiếp tục được cụ thể hóa trong Chương trình hành động lĩnh vực đổi mới sáng tạo năm 2025 và định hướng đến năm 2030. Chương trình đặt trọng tâm vào 5 trụ cột gồm đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu suất, sáng tạo công nghệ, khởi nghiệp sáng tạo và văn hóa đổi mới sáng tạo; đồng thời nhấn mạnh hoàn thiện thể chế, đầu tư hạ tầng, phát triển nhân lực và thúc đẩy sáng kiến, cải tiến kỹ thuật, đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp và xã hội.

Một hướng quan trọng khác là phát triển thị trường KH&CN. Chương trình phát triển thị trường KH&CN quốc gia đến năm 2030 đặt yêu cầu thúc đẩy giao dịch công nghệ, thương mại hóa kết quả nghiên cứu, đưa tài sản trí tuệ và kết quả KH&CN vào sản xuất, kinh doanh. Đây cũng là mắt xích quan trọng để những ý tưởng, sáng chế và công nghệ mới không dừng lại ở nghiên cứu mà có thể trở thành sản phẩm, dịch vụ và giá trị kinh tế.

Trong bối cảnh đó, việc Hà Nội ban hành danh mục ưu tiên có ý nghĩa như một bước cụ thể hóa ở cấp địa phương. Nếu các chương trình quốc gia tạo khung chính sách, kết nối và nguồn lực cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, thì danh mục của Hà Nội giúp xác định rõ hơn những lĩnh vực cần tập trung hỗ trợ trên địa bàn, phù hợp với đặc điểm của một đô thị lớn, trung tâm khoa học, giáo dục, công nghệ và đổi mới sáng tạo của cả nước.

Quyết định số 4884/QĐ-UBND cũng được ban hành trong bối cảnh Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo năm 2025 và Danh mục công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược được xác lập ở cấp quốc gia. Điều này mở ra dư địa để Hà Nội kết nối tốt hơn các nguồn lực của Thành phố với mạng lưới doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học, tổ chức trung gian và các chương trình hỗ trợ đổi mới sáng tạo ở cấp quốc gia.

Từ danh mục ưu tiên đến cơ chế hỗ trợ thực chất

Theo Quyết định 4884/QĐ-UBND, danh mục chỉ là căn cứ ưu tiên khi xem xét hỗ trợ, không thay thế các điều kiện, trình tự, thủ tục, nội dung và mức hỗ trợ đã được quy định tại Nghị quyết số 58/2026/NQ-HĐND và pháp luật liên quan.

Sở KH&CN Hà Nội được giao chủ trì công khai, tổ chức triển khai, theo dõi việc áp dụng danh mục; tổng hợp khó khăn, vướng mắc và đề xuất UBND Thành phố cập nhật khi cần thiết. Các sở, ban, ngành có trách nhiệm phối hợp, cho ý kiến chuyên ngành và đề xuất cập nhật những lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý.

Cùng với đó, Sở KH&CN Hà Nội đang chuẩn bị tổ chức Hội nghị đối thoại tháo gỡ khó khăn, vướng mắc giữa chính quyền Thành phố với cộng đồng doanh nghiệp KH&CN, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và công nghệ số theo Kế hoạch số 342/KH-UBND ngày 30/8/2026. Hội nghị được kỳ vọng tạo thêm kênh trao đổi trực tiếp, tiếp nhận và xử lý những vấn đề phát sinh trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp.

Với quy mô kinh tế, mạng lưới trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và nguồn nhân lực chất lượng cao, Hà Nội có điều kiện để hình thành những cụm đổi mới sáng tạo gắn với từng bài toán phát triển cụ thể. Quyết định 4884/QĐ-UBND vì thế có thể xem là một bước đi thiết thực: chuyển định hướng phát triển đổi mới sáng tạo thành những lĩnh vực ưu tiên cụ thể, tạo cơ sở để nguồn lực công và nguồn lực xã hội được tập trung đúng địa chỉ, qua đó thúc đẩy công nghệ đi nhanh hơn từ nghiên cứu đến ứng dụng và thị trường.

Đây cũng là hướng đi phù hợp với yêu cầu đặt đổi mới sáng tạo vào trung tâm của tăng trưởng, đồng thời tạo thêm không gian để doanh nghiệp tham gia giải quyết những bài toán lớn của Thủ đô bằng chính công nghệ, sản phẩm và mô hình kinh doanh mới.