9 cơ quan Trung ương tăng cường phối hợp xử lý xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số

9 cơ quan gồm, các Bộ: Khoa học và Công nghệ, Công an, Quốc phòng, Công Thương, Tài chính, Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Nông nghiệp và Môi trường, Tòa án nhân dân tối cao và Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã ký kết Chương trình phối hợp hành động đấu tranh, ngăn chặn và xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ giai đoạn 2026 - 2030.

Chương trình hướng tới ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường truyền thống và môi trường số; bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của chủ thể quyền, doanh nghiệp và người dân, góp phần xây dựng môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, lành mạnh.

Trọng tâm là thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan hành chính và tư pháp, bảo đảm sự thống nhất từ khâu phát hiện, xác minh đến áp dụng các biện pháp xử lý. 

Đối với những vụ việc phức tạp, có tổ chức, quy mô lớn hoặc liên quan đến nhiều lĩnh vực quản lý, các lực lượng chức năng sẽ tăng cường trao đổi thông tin, hỗ trợ chuyên môn nhằm nâng cao hiệu quả giải quyết.

Hằng năm, các Bộ, ngành sẽ lựa chọn, triển khai ít nhất một chuyên đề trọng điểm về đấu tranh, ngăn chặn hành vi vi phạm, gắn với hoạt động hướng dẫn, kiểm tra, thanh tra và giám sát tại địa phương. 

Công tác kiểm soát tập trung vào những lĩnh vực có nguy cơ cao, ảnh hưởng trực tiếp đến người tiêu dùng như mỹ phẩm, thuốc tân dược, thực phẩm chức năng, đồng thời chú trọng các hành vi xâm phạm bản quyền phần mềm và nội dung số.

Đối với các vụ việc nghiêm trọng, có tổ chức hoặc tái phạm nhiều lần, các cơ quan chức năng tăng cường điều tra, xử lý hình sự, nhất là hành vi xâm phạm bản quyền trên không gian mạng và sản xuất, buôn bán hàng hóa giả mạo về sở hữu trí tuệ gây ảnh hưởng đến sức khỏe con người, sản xuất nông nghiệp và môi trường. Khi phát hiện dấu hiệu tội phạm trong quá trình thanh tra, kiểm tra, hồ sơ phải được khẩn trương chuyển đến cơ quan điều tra theo quy định.

Cơ chế bảo vệ quyền bằng con đường dân sự tiếp tục được hoàn thiện. Tòa án nhân dân tối cao nghiên cứu ban hành án lệ hoặc hướng dẫn áp dụng pháp luật về bồi thường thiệt hại, xác định hành vi xâm phạm trên môi trường số, qua đó tạo cơ sở nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp và bảo vệ lợi ích hợp pháp của các chủ thể quyền.

Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì xây dựng cơ sở dữ liệu về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, trong đó thông tin về những vụ việc đã được giải quyết sẽ được các đơn vị thành viên cập nhật, kết nối theo quy định. Nguồn dữ liệu này phục vụ công tác theo dõi, đánh giá tình hình và hỗ trợ phát hiện, ngăn chặn các hành vi vi phạm, đặc biệt với những vụ việc liên ngành.

Để đáp ứng yêu cầu thực tiễn, Chương trình đặt mục tiêu tổ chức ít nhất một khóa đào tạo chuyên sâu mỗi năm cho cán bộ chủ chốt. 

Hoạt động tập huấn được mở rộng tới lực lượng ở cơ sở, chú trọng kỹ năng nhận diện hàng hóa giả mạo, tiếp nhận thông tin và áp dụng quy trình nghiệp vụ. Cùng với đó là xây dựng tài liệu hướng dẫn, cẩm nang điện tử và tăng cường trao đổi kinh nghiệm với các đối tác quốc tế, nhất là trong điều tra những vụ việc có yếu tố xuyên biên giới.

Công tác tuyên truyền được triển khai theo hướng nâng cao nhận thức và trách nhiệm của doanh nghiệp, người tiêu dùng trong tôn trọng, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. 

Việc công khai các trường hợp vi phạm điển hình nhằm tăng tính cảnh báo, răn đe, đồng thời thúc đẩy hình thành văn hóa sử dụng và khai thác hợp pháp các tài sản trí tuệ.

Bộ Khoa học và Công nghệ giữ vai trò điều phối thực hiện Chương trình, cùng các cơ quan thành viên xây dựng kế hoạch, theo dõi, đôn đốc và tổng hợp kết quả báo cáo Thủ tướng Chính phủ theo quy định.