Chuyển giao kỹ thuật nuôi ong, mở hướng sinh kế cho đồng bào ở Lâm Đồng

Đưng K’Nớ, nay thuộc xã Đam Rông 4, tỉnh Lâm Đồng, có diện tích rừng lớn, thảm thực vật phong phú và nguồn hoa tự nhiên thuận lợi cho ong phát triển. Người dân địa phương từ lâu đã có kinh nghiệm khai thác mật ong trong tự nhiên, song hoạt động này phụ thuộc nhiều vào mùa vụ và nguồn ong rừng.

Từ điều kiện thực tế của từng địa phương, Sở Khoa học và Công nghệ Lâm Đồng đã đẩy mạnh lựa chọn các nhiệm vụ theo hướng ứng dụng, chuyển giao trực tiếp vào sản xuất. 

Năm 2023, Sở thẩm định, đánh giá và đề xuất 18 nhiệm vụ ứng dụng, chuyển giao KH&CN cấp huyện trên địa bàn tỉnh, phần lớn tập trung vào nông nghiệp và những thế mạnh riêng của từng khu vực. Trong đó, tại huyện Lạc Dương có dự án “Nhân rộng mô hình nuôi ong nhập nội Apis mellifera lấy mật tại xã Đưng K’Nớ”.

Dự án do Trung tâm Nông nghiệp huyện Lạc Dương thực hiện trong năm 2023, hướng tới đưa mô hình nuôi ong lấy mật đến các hộ dân, tạo thêm hướng phát triển kinh tế và cải thiện đời sống.

Đưa kỹ thuật nuôi ong đến hộ đồng bào

Ba hộ đồng bào dân tộc thiểu số tại Đưng K’Nớ được lựa chọn tham gia mô hình. Cùng với tiếp nhận đàn ong, các hộ được tập huấn, hướng dẫn trực tiếp những kỹ thuật cần thiết để tổ chức và duy trì việc nuôi ong lấy mật.

Nội dung chuyển giao bắt đầu từ việc lựa chọn vị trí đặt thùng ong phù hợp, bảo đảm thông thoáng, yên tĩnh, có bóng mát, hạn chế khu vực ẩm thấp và tác động của hóa chất. Nguồn hoa và thảm thực vật xung quanh cũng được tính đến để bảo đảm thức ăn cho đàn ong.

Thông qua mô hình, người dân từng bước tiếp cận cách nuôi ong chủ động hơn thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào việc tìm và khai thác tổ ong trong tự nhiên. Việc chăm sóc, theo dõi đàn và bố trí khu vực nuôi được thực hiện theo hướng dẫn kỹ thuật, phù hợp với điều kiện sản xuất tại hộ gia đình.

Đề tài sau đó được đăng ký kết quả thực hiện nhiệm vụ KH&CN năm 2024 của Lâm Đồng, thuộc lĩnh vực khoa học nông nghiệp.

Từ mô hình chuyển giao đến phát triển nghề ong bền vững

Sau khi nhiệm vụ kết thúc, nghề ong tại Đưng K’Nớ tiếp tục được duy trì và mở rộng. Đến năm 2024, địa phương đã hình thành chuỗi liên kết nuôi ong lấy mật với 24 hộ, sản lượng mật từng được ghi nhận trên 1.000 lít/năm.

Cùng với hoạt động sản xuất, địa phương từng bước xây dựng nhãn hiệu gắn với tên gọi “Mật ong Đưng K’Nớ”; một số sản phẩm mật ong của người dân cũng đã được công nhận OCOP 3 sao.

Đến năm 2026, nghề ong vẫn được người dân khu vực Đưng K’Nớ duy trì. Nuôi ong chủ động hiện song hành với hình thức khai thác mật tự nhiên, tạo thêm cách khai thác lợi thế từ rừng và nguồn hoa của địa phương.

Hướng phát triển này cũng phù hợp với định hướng chung của Lâm Đồng đối với ngành ong. Theo kế hoạch phát triển bền vững ngành ong đến năm 2030, tỉnh đặt mục tiêu duy trì khoảng 65.000 đàn ong, sản lượng mật ổn định khoảng 2.200 tấn/năm. Trong đó, KH&CN được xác định là một trong những yếu tố quan trọng, từ tuyển chọn giống ong phù hợp, khảo sát nguồn mật, phòng trị bệnh đến ứng dụng tiến bộ kỹ thuật và chuyển đổi số trong chuỗi sản phẩm.

Sở Khoa học và Công nghệ Lâm Đồng được giao phối hợp triển khai các nhiệm vụ nghiên cứu, ứng dụng khoa học kỹ thuật và công nghệ mới phục vụ phát triển ngành ong. Định hướng này tạo thêm dư địa để những mô hình đã được đưa về cơ sở như tại Đưng K’Nớ tiếp tục được hoàn thiện, nhân rộng phù hợp với điều kiện từng vùng.