Văn hóa Việt Nam thời gian qua ghi nhận nhiều kết quả tích cực, từ sự gia tăng về di sản, thiết chế văn hóa đến lao động, việc làm và doanh thu. Tuy vậy, những đóng góp này chưa được phản ánh đầy đủ do hệ thống thống kê thiếu đồng bộ, dữ liệu phân tán và công cụ đánh giá còn hạn chế. Dự thảo Bộ chỉ số văn hóa quốc gia V-Culture Index vừa trình Thủ tướng Chính phủ được xây dựng để giải quyết khoảng trống này.
Dựa trên phương pháp luận và khung thống kê văn hóa của UNESCO, bộ chỉ số gồm 26 chỉ số thuộc 5 nhóm: Chính sách và quản trị văn hóa; Cơ sở hạ tầng và tài nguyên văn hóa; Tiếp cận, thực hành và tham gia văn hóa; Công nghiệp văn hóa và sáng tạo; Giá trị, bản sắc và phát triển con người.
Tạo khung khổ pháp lý thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa. (Ảnh: Báo điện tử Chính phủ).
V-Culture Index hướng tới đo lường toàn diện quá trình phát triển văn hóa, thay vì chỉ thống kê số lượng di sản hay thiết chế. Thông qua việc chuẩn hóa cách thu thập, tổng hợp, phân tích và chia sẻ dữ liệu, bộ chỉ số cho phép theo dõi, so sánh kết quả giữa các giai đoạn và lĩnh vực.
Dữ liệu từ V-Culture Index sẽ cung cấp thêm căn cứ thực tiễn để cơ quan quản lý nhận diện điểm mạnh, khoảng trống, từ đó hoạch định và điều chỉnh chính sách phù hợp. Đây cũng là nền tảng để đưa dữ liệu và công nghệ tham gia sâu hơn vào quản trị văn hóa.
Điểm đáng chú ý là công nghiệp văn hóa và sáng tạo được xây dựng thành một nhóm chỉ số riêng. Cách tiếp cận này giúp phản ánh văn hóa không chỉ ở khía cạnh bảo tồn và phát huy giá trị, mà còn qua khả năng tạo việc làm, doanh thu và đóng góp cho tăng trưởng kinh tế.
Bộ chỉ số dự kiến áp dụng tại các bộ, ngành, địa phương cùng các tổ chức, cá nhân tham gia thu thập, cung cấp, phân tích và sử dụng dữ liệu văn hóa.
V-Culture Index được kỳ vọng trở thành công cụ hỗ trợ đổi mới quản trị, thúc đẩy chuyển đổi số và phản ánh rõ hơn vai trò của văn hóa đối với phát triển kinh tế - xã hội theo tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW.
