Đột phá khoa học, công nghệ tạo động lực cho mô hình phát triển mới

Chiều ngày 30/10/2026, tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Thứ trưởng Bộ KH&CN Hoàng Minh đã chủ trì thảo luận chuyên đề “Đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia trong kỷ nguyên mới”.

Chia sẻ kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn Việt Nam, Thứ trưởng cho biết, sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, công nghệ bán dẫn và các công nghệ chiến lược đang làm thay đổi sâu sắc phương thức sản xuất, kinh doanh và quản trị quốc gia. Trong khi đó, các động lực tăng trưởng truyền thống dựa chủ yếu vào vốn, lao động và tài nguyên đang dần bộc lộ giới hạn, đòi hỏi các quốc gia chuyển sang mô hình phát triển dựa trên năng suất, tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Để đáp ứng yêu cầu này, Việt Nam cần nâng cao năng lực tiếp nhận, làm chủ và từng bước sáng tạo công nghệ, đồng thời tăng cường liên kết giữa nghiên cứu khoa học với doanh nghiệp, sản xuất và thị trường. Đầu tư cho KH&CN vì thế không chỉ nhằm nâng cao năng lực nghiên cứu quan trọng hơn phải tạo ra sản phẩm, giá trị gia tăng và đóng góp thực chất cho tăng trưởng kinh tế.

Từ thực tiễn Việt Nam, Thứ trưởng Hoàng Minh nhấn mạnh vai trò định hướng của Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, trong đó xác định phát triển KH&CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá quan trọng hàng đầu, tạo nền tảng đổi mới phương thức quản trị và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Trên cơ sở đó, Thứ trưởng phân tích 5 nhóm đột phá trọng tâm, gồm: (1) Thể chế, tư duy chiến lược và quản trị quốc gia; (2) Hệ sinh thái, cơ chế thị trường và nguồn lực đầu tư; (3) Công nghệ và chuyển đổi số; (4) Con người và văn hóa sáng tạo; (5) Mục tiêu, tiêu chuẩn và hội nhập quốc tế.

Trong đó, việc đổi mới tư duy quản lý từ chú trọng đầu vào sang quản trị theo mục tiêu, sản phẩm và kết quả được xác định là yêu cầu quan trọng. Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, doanh nghiệp là trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, trong khi nguồn nhân lực chất lượng cao và năng lực làm chủ công nghệ là những yếu tố quyết định sự phát triển bền vững.

Thông điệp xuyên suốt được Thứ trưởng nhấn mạnh là lấy thực tiễn làm điểm xuất phát, lấy đổi mới sáng tạo làm động lực và lấy hiệu quả phát triển làm thước đo. Những đột phá về tư duy, thể chế và chính sách phải được chuyển hóa thành năng suất, sản phẩm, doanh nghiệp và giá trị kinh tế - xã hội cụ thể.

Đề cập đến hợp tác Việt Nam - Lào, Thứ trưởng Hoàng Minh gợi mở một số hướng ưu tiên, như: Chia sẻ kinh nghiệm xây dựng và thực thi chính sách, đào tạo nguồn nhân lực và kỹ năng số, hợp tác nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, kết nối các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp hai nước.

Thứ trưởng cũng nhấn mạnh, các hoạt động hợp tác cần xuất phát từ nhu cầu thực tiễn, xác định rõ mục tiêu, nguồn lực, thời hạn triển khai và sản phẩm đầu ra, bảo đảm hiệu quả thiết thực, phù hợp với điều kiện phát triển của mỗi quốc gia.

Chương trình là dịp để Việt Nam chia sẻ kinh nghiệm phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đồng thời thúc đẩy các hướng hợp tác cụ thể, góp phần làm sâu sắc hơn quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện và gắn kết chiến lược Việt Nam - Lào.