Khơi thông nguồn lực khoa học, công nghệ, tạo động lực tăng trưởng vùng trung du và miền núi phía Bắc

Buổi làm việc được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, kết nối Trụ sở Chính phủ với 9 tỉnh: Lào Cai, Phú Thọ, Lai Châu, Điện Biên, Sơn La, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Cao Bằng và Lạng Sơn. Nội dung tập trung đánh giá tình hình phát triển kinh tế - xã hội 9 tháng đầu năm 2026, mục tiêu tăng trưởng hai con số, tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, vận hành chính quyền địa phương hai cấp và triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Báo cáo tại buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ KH&CN Hoàng Minh cho biết, trong 9 tháng đầu năm 2026, việc triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW tại các địa phương đã có nhiều chuyển biến tích cực. Các tỉnh đã cụ thể hóa Nghị quyết thành chương trình, kế hoạch, từng bước chuyển từ theo dõi tiến độ sang quản lý nhiệm vụ theo kết quả đầu ra.

Một số địa phương đạt kết quả nổi bật, như: Sơn La đã đạt hoặc vượt 26/41 chỉ tiêu về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; Lào Cai có cáp quang đến 99% số thôn; Sơn La phủ cáp quang và sóng 4G tại 100% số xã. Hoạt động khoa học, công nghệ từng bước gắn với nhu cầu thực tiễn, phát huy thế mạnh của từng địa phương trong các lĩnh vực nông nghiệp, công nghiệp điện tử, truy xuất nguồn gốc, kinh tế cửa khẩu và logistics.

Tuy vậy, theo Thứ trưởng Hoàng Minh, kết quả triển khai giữa các địa phương vẫn só sự chênh lệch. Tuyên Quang vẫn còn 57 thôn lõm sóng hoặc sóng yếu; tại Lai Châu, cáp quang mới đến 88,59% số thôn, bản. Dữ liệu và phần mềm chuyên ngành ở một số nơi chưa được kết nối, chia sẻ đồng bộ.

Thứ trưởng lưu ý, giữa việc hoàn thành nhiệm vụ theo kế hoạch và tạo ra chuyển biến thực chất về năng suất, chất lượng, hiệu quả vẫn còn khoảng cách. Đây là vấn đề các địa phương cần tiếp tục tập trung giải quyết.

Từ thực tiễn đó, Thứ trưởng chỉ ra 5 điểm nghẽn, gồm: (1) Nguồn lực tài chính hạn chế, giải ngân chậm; (2) Thiếu nhân lực chuyên trách công nghệ và dữ liệu, nhất là ở cấp xã; (3) Hệ thống dữ liệu, phần mềm chưa đồng bộ; (4) Năng lực tiếp nhận, thương mại hóa công nghệ của doanh nghiệp còn hạn chế; (5) Liên kết vùng và liên kết viện, trường, doanh nghiệp chưa hiệu quả. Những khó khăn này càng rõ khi vận hành chính quyền địa phương hai cấp, yêu cầu chuyên môn tăng nhưng nhân lực kỹ thuật còn thiếu.

Thứ trưởng Hoàng Minh đề xuất tập trung triển khai 4 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm trong thời gian tới. Đó là:

Thứ nhất, tiếp tục rà soát, tháo gỡ vướng mắc về cơ chế, chính sách. Nhiều quy định mới được triển khai từ năm 2026 đã cơ bản tháo gỡ khó khăn trước đây nhưng một số địa phương vẫn còn cách làm theo cơ chế cũ. Bộ KH&CN sẽ tiếp tục hướng dẫn thực hiện quy định mới, xác định rõ nhiệm vụ, sản phẩm đầu ra và đánh giá theo kết quả thực chất.

Thứ hai, xử lý điểm nghẽn hạ tầng số và kết nối dữ liệu. Các địa phương cần phối hợp xóa vùng lõm sóng, mở rộng cáp quang, nâng cao chất lượng kết nối tại cấp xã; ưu tiên nền tảng số dùng chung, kết nối và chia sẻ dữ liệu. Yêu cầu khai thác, liên thông dữ liệu phải được tính ngay từ khi chuẩn bị đầu tư, tránh tình trạng đầu tư phân tán, trùng lặp.

Thứ ba, nâng cao năng lực triển khai tại cơ sở. Tập trung đào tạo thực hành cho cán bộ quản lý nhiệm vụ khoa học, công nghệ, quản trị dữ liệu và vận hành nền tảng số, nhất là ở cấp xã. Đồng thời, có thể huy động sinh viên, lực lượng có chuyên môn công nghệ hỗ trợ trực tiếp các xã trong quá trình chuyển đổi số.

Thứ tư, thúc đẩy các bài toán công nghệ liên ngành, liên địa phương. Theo đó, Lào Cai và Lạng Sơn có thể phối hợp về công nghệ cửa khẩu, logistics thông minh; Sơn La, Lai Châu, Tuyên Quang về công nghệ sinh học, giống và bảo quản nông sản; Thái Nguyên, Phú Thọ về công nghiệp điện tử và công nghệ phục vụ sản xuất. Các nhiệm vụ phải xuất phát từ nhu cầu thực tiễn, gắn với khả năng tiếp nhận, ứng dụng, tránh phân tán nguồn lực.

Bộ KH&CN sẽ tiếp tục phối hợp, tư vấn và hỗ trợ các địa phương triển khai nhiệm vụ, đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đóng góp thiết thực vào phát triển kinh tế - xã hội của vùng.

Phát biểu kết luận buổi làm việc, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà ghi nhận những nỗ lực của các địa phương trong bối cảnh vùng còn nhiều khó khăn về điều kiện phát triển, kết cấu hạ tầng và nguồn lực đầu tư.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, mục tiêu tăng trưởng hai con số là nhiệm vụ chính trị quan trọng, đòi hỏi các địa phương phải xác định rõ nhiệm vụ trọng tâm, có giải pháp cụ thể, khả thi. 

Cùng với đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, các tỉnh cần tiếp tục tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong vận hành chính quyền địa phương hai cấp, nhất là về tổ chức bộ máy, đội ngũ cán bộ, phân cấp, phân quyền, bố trí nguồn lực và chuyển đổi số tại cơ sở.