Khai thác kho dữ liệu sáng chế để “mở lối” cho công nghệ chiến lược Việt Nam

Ngày 26/8/2026, tại Hà Nội, Cục Sở hữu trí tuệ phối hợp với Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) tổ chức Buổi trao đổi kỹ thuật về Báo cáo toàn cảnh sáng chế cho công nghệ chiến lược.

Phát biểu khai mạc, Phó Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ Lê Huy Anh cho biết, báo cáo toàn cảnh sáng chế là công cụ phân tích chuyên sâu, cho phép nhận diện tình trạng đăng ký, bảo hộ, xu hướng phát triển và các chủ thể đang hoạt động trong từng lĩnh vực công nghệ.

Sau chuyến thăm và làm việc tại Việt Nam của Tổng Giám đốc WIPO Daren Tang năm 2025, hợp tác giữa Việt Nam và WIPO trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ tiếp tục được thúc đẩy theo hướng thực chất. Một trong những nội dung được hai bên thống nhất là WIPO hỗ trợ Việt Nam xây dựng báo cáo toàn cảnh sáng chế cho 3 công nghệ chiến lược.

Theo Phó Cục trưởng Lê Huy Anh, các báo cáo sẽ là nguồn tham khảo cho cơ quan quản lý trong hoạch định chính sách, phân bổ nguồn lực; đồng thời giúp viện nghiên cứu, trường đại học xác định khoảng trống công nghệ và doanh nghiệp lựa chọn hướng nghiên cứu, phát triển phù hợp. Từ kết quả phân tích và thảo luận, các đơn vị liên quan sẽ tiếp tục tham mưu lựa chọn 3 lĩnh vực để WIPO hỗ trợ xây dựng báo cáo chuyên sâu.

Tại buổi làm việc, ông Christopher Harrison, Trưởng Bộ phận Phân tích sở hữu trí tuệ của WIPO cho rằng, dữ liệu sáng chế không đơn thuần phản ánh các quyền pháp lý mà còn chứa lượng lớn thông tin về quá trình phát triển công nghệ. Qua phân tích, có thể xác định công nghệ đang dịch chuyển theo hướng nào, hoạt động sáng tạo tập trung ở đâu, những chủ thể nào đang dẫn dắt và năng lực mới nào đang hình thành.

Theo ông Christopher Harrison, giá trị của phân tích sáng chế không nằm ở số lượng dữ liệu, mà ở việc đặt đúng câu hỏi, lựa chọn phương pháp phù hợp và chuyển kết quả thành thông tin có thể sử dụng trong thực tế. Đây có thể là một nguồn căn cứ hỗ trợ quyết định về ưu tiên R&D, đầu tư, xây dựng năng lực, chuyển giao và thương mại hóa công nghệ, bên cạnh các phân tích về khoa học, chính sách và kinh tế.

WIPO xác định 5 lĩnh vực công nghệ tiềm năng của Việt Nam

Tại chương trình, Đại diện WIPO đã giới thiệu cách khai thác các thông tin về chủ đơn, nhà sáng chế, lĩnh vực công nghệ, thời điểm và phạm vi bảo hộ để nhận diện xu hướng, thị trường tiềm năng, các chủ thể dẫn dắt và cơ hội hợp tác. Kết quả phân tích có thể phục vụ nhiều nhóm đối tượng, từ cơ quan hoạch định chính sách đến doanh nghiệp, nhà đầu tư, viện nghiên cứu và trường đại học.

Ông Christopher Harrison cho biết, hiện có hơn 100 triệu tài liệu sáng chế được công bố trên toàn thế giới, tạo nguồn thông tin kỹ thuật lớn phục vụ nghiên cứu và hoạch định chính sách. 

Tại Việt Nam, trong khoảng 11.000 nhóm sáng chế của các chủ đơn giai đoạn 2006-2026, có khoảng 9.000 nhóm liên quan đến 10 công nghệ chiến lược. 

Việc khai thác kho dữ liệu toàn cầu có thể giúp Việt Nam nhận diện xu hướng công nghệ, xác định những khoảng trống cần bổ sung và tìm kiếm cơ hội mua, cấp phép, hợp tác hoặc chuyển giao công nghệ.

Để đánh giá tiềm năng của Việt Nam, WIPO kết hợp thông tin sáng chế với các chỉ số về năng lực đổi mới sáng tạo. Qua đó, 5 lĩnh vực được xác định có tiềm năng để tiếp tục xem xét gồm công nghệ số, bán dẫn, đường sắt tốc độ cao, năng lượng và vật liệu tiên tiến, robot và tự động hóa.

Giai đoạn tiếp theo dự kiến lựa chọn 1 lĩnh vực ưu tiên để phân tích chuyên sâu và tối đa 2 lĩnh vực bổ sung. Các phân tích sẽ tập trung làm rõ Việt Nam đang có thế mạnh ở đâu, còn thiếu năng lực nào, công nghệ nào cần tiếp cận từ bên ngoài và những đối tác nào có tiềm năng hợp tác, qua đó cung cấp thêm căn cứ cho định hướng R&D, đầu tư và chuyển giao công nghệ.