Tăng cường hợp tác đa bên, thúc đẩy phát triển hệ sinh thái AI

Phiên thảo luận do Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Trần Trung Tính điều phối với sự tham gia của đại diện các tổ chức quốc tế, cơ sở nghiên cứu, đào tạo và doanh nghiệp công nghệ. 

Các đại biểu đã tập trung trao đổi về những khó khăn trong phát triển AI, đề xuất các giải pháp hợp tác nhằm phát huy nguồn lực của từng bên, thúc đẩy ứng dụng công nghệ vào thực tiễn.

Củng cố nền tảng dữ liệu, nhân lực và quản trị AI

Đánh giá hệ sinh thái AI Việt Nam đang chuyển nhanh sang giai đoạn triển khai trên quy mô lớn, ông Jonathan Wallace Baker, Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam cho rằng, những tiến bộ về khung pháp lý, hạ tầng và quản lý rủi ro đang tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển AI. 

Tuy vậy, Việt Nam vẫn đối mặt với 3 thách thức chính về dữ liệu, nguồn nhân lực và đạo đức AI. Theo đó, cần tăng cường hợp tác công - tư trong xây dựng nền tảng dữ liệu mở, bảo đảm quyền riêng tư; phát triển nguồn nhân lực AI, nhất là trong các lĩnh vực học máy, xử lý ngôn ngữ tự nhiên và nghiên cứu liên ngành; đồng thời thúc đẩy đánh giá tác động đạo đức, bảo vệ quyền con người và kiểm soát rủi ro trong quá trình ứng dụng AI.

Ông Jonathan Wallace Baker cho biết, UNESCO sẵn sàng phối hợp với Việt Nam triển khai các dự án AI trong quản lý di sản, hỗ trợ cộng đồng thiểu số, phát triển chương trình đào tạo và đánh giá các hệ thống AI.

Bên cạnh sự hỗ trợ của các tổ chức quốc tế, giới học thuật, đặc biệt là các trường đại học, viện nghiên cứu, đóng vai trò quan trọng trong phát triển công nghệ AI lõi, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và thúc đẩy ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn.

Theo PGS.TS. Nguyễn Văn Vũ, Phó Trưởng khoa Công nghệ thông tin, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, đơn vị hiện có gần 20.000 người học trong các lĩnh vực công nghệ thông tin, điện toán và AI. Năm 2025, các nhà nghiên cứu công bố khoảng 1.600 bài báo quốc tế liên quan đến AI và các lĩnh vực liên quan. Tuy nhiên, chỉ khoảng 3% bài báo có sự hợp tác với doanh nghiệp và chưa đến 10% dự án nghiên cứu có doanh nghiệp tham gia.

PGS.TS. Nguyễn Văn Vũ đề xuất tăng cường liên kết giữa trường đại học và doanh nghiệp trong nghiên cứu, phát triển và ứng dụng công nghệ. Các cơ sở nghiên cứu, đào tạo có thể tham gia phát triển công nghệ AI lõi, đánh giá độc lập tính an toàn, công bằng, minh bạch của các hệ thống AI; đồng thời nghiên cứu quản trị, đào tạo nhân lực và kết nối mạng lưới chuyên gia quốc tế, góp phần nâng cao năng lực tự chủ công nghệ AI của Việt Nam.

Doanh nghiệp thúc đẩy kết nối thông minh, mở rộng ứng dụng AI

Đại diện Ericsson, Nokia và Qualcomm cùng nhấn mạnh vai trò của hạ tầng kết nối thông minh trong phát triển AI. Sự kết hợp giữa 5G, điện toán và AI mở ra cơ hội nâng cao năng suất trong sản xuất, logistics, y tế và năng lượng. Xu hướng xử lý AI trực tiếp trên thiết bị và tại biên mạng đặt ra yêu cầu về tốc độ kết nối, độ trễ, bảo mật, hiệu quả sử dụng năng lượng và khả năng liên thông giữa các hệ thống.

Các doanh nghiệp đề cao việc phát triển kiến trúc mở, tiêu chuẩn chung và tăng cường hợp tác nghiên cứu, đào tạo nhân lực. Đại diện Nokia chia sẻ mô hình hợp tác tại Trung tâm Công nghệ Chiến lược Australia - Việt Nam, nơi các đối tác công nghệ phối hợp với các trường đại học xây dựng phòng thí nghiệm, phát triển năng lực nghiên cứu và đào tạo trong nước.

Từ thực tiễn triển khai tại Việt Nam, ông Ngô Diên Hy, Phó Tổng Giám đốc VNPT cho biết, các nền tảng AI của tập đoàn đã được triển khai tại 34 tỉnh, thành phố, phục vụ các cơ quan nhà nước, hơn 100 ngân hàng và tổ chức tài chính, cùng nhiều doanh nghiệp và người sử dụng. Với 8 trung tâm dữ liệu, VNPT tiếp tục mở rộng hạ tầng AI, thúc đẩy hợp tác về kết nối thông minh, quản trị và chia sẻ nền tảng công nghệ. 

Theo ông Ngô Diên Hy, chuyển đổi AI đòi hỏi đổi mới quy trình vận hành, phương thức quản trị và nâng cao năng lực của người lao động, đồng thời tích hợp các yêu cầu tuân thủ ngay từ khâu thiết kế sản phẩm.

Trong lĩnh vực bảo đảm an toàn và niềm tin số, ông Julian Gorman, Giám đốc khu vực châu Á - Thái Bình Dương của GSMA cảnh báo, tình trạng lừa đảo trực tuyến không chỉ gây thiệt hại tài chính mà còn làm suy giảm niềm tin của người dân vào các dịch vụ số.

GSMA đang thử nghiệm cơ chế chia sẻ tín hiệu lừa đảo giữa các tổ chức trong khu vực ASEAN, ứng dụng AI để nhận diện dấu hiệu bất thường, kết nối thông tin cảnh báo và nâng cao hiệu quả phòng, chống gian lận. Tổ chức này mong muốn Việt Nam cùng các doanh nghiệp tham gia sáng kiến nhằm bảo vệ người sử dụng và củng cố niềm tin số.

Đối với việc đưa AI từ nghiên cứu vào ứng dụng, đại diện Cisco và ZTE đề xuất tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu và cơ quan quản lý ngay từ khâu xác định nhu cầu, thiết kế giải pháp đến thử nghiệm và triển khai thực tế. Theo đó, doanh nghiệp cung cấp bài toán thực tiễn, kinh nghiệm vận hành và môi trường thử nghiệm; các cơ sở nghiên cứu đóng góp tri thức, công nghệ và nguồn nhân lực để phát triển giải pháp phù hợp.

Chia sẻ kinh nghiệm ứng dụng AI trong nhà máy sản xuất thiết bị 5G, ZTE đề xuất cùng các đối tác triển khai dự án thí điểm, đánh giá hiệu quả trước khi nhân rộng.

Các đại biểu nhấn mạnh yêu cầu tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, các trường đại học, viện nghiên cứu và tổ chức quốc tế; thúc đẩy hợp tác trong đào tạo nhân lực, nghiên cứu, phát triển công nghệ và triển khai các giải pháp AI xuất phát từ nhu cầu thực tiễn, có khả năng ứng dụng và nhân rộng.