Theo Thứ trưởng Hoàng Minh, khoa học và công nghệ hiện không còn chỉ là công cụ hỗ trợ mà đã trở thành một trong những yếu tố quyết định năng lực phát triển của quốc gia.
Với mục tiêu tăng trưởng cao, yêu cầu cấp thiết không chỉ là tiếp tục phát triển tri thức và nguồn nhân lực, mà phải đưa nhanh các giải pháp công nghệ vào sản xuất, kinh doanh.
Thứ trưởng Bộ KH&CN Hoàng Minh phát biểu tại Chương trình.
Các nhiệm vụ nghiên cứu trước hết phải xuất phát từ nhu cầu thực tiễn và từ bài toán của doanh nghiệp. Khi doanh nghiệp tham gia ngay từ khâu đặt hàng, xác định yêu cầu công nghệ và đồng hành trong quá trình phát triển sản phẩm, khả năng một kết quả nghiên cứu được tiếp nhận và thương mại hóa sẽ cao hơn.
Ở chiều ngược lại, các viện nghiên cứu, trường đại học cũng phải nâng mức độ sẵn sàng chuyển giao của công nghệ. Một kết quả nghiên cứu dù có giá trị khoa học nhưng chưa đủ độ ổn định, chưa được chuẩn hóa hoặc chưa tính đến yêu cầu sản xuất quy mô lớn sẽ khó đi xa hơn phòng thí nghiệm.
Thứ trưởng Hoàng Minh cho rằng, công nghệ là một loại hàng hóa đặc thù. Từ công nghệ đến sản phẩm còn phải trải qua quá trình hoàn thiện, đầu tư sản xuất, kiểm chứng thị trường và tổ chức thương mại. Đây là phần việc mà doanh nghiệp giữ vai trò đặc biệt quan trọng.
Vì vậy, doanh nghiệp không chỉ là nơi tiếp nhận công nghệ, mà phải trở thành chủ thể có năng lực đánh giá, lựa chọn, hấp thụ, làm chủ và tiếp tục phát triển công nghệ.
Thị trường công nghệ tại Việt Nam đang từng bước hình thành. Các hoạt động định giá tài sản công nghệ, tài sản trí tuệ, chuyển giao quyền sở hữu trí tuệ và giao dịch công nghệ ngày càng được quan tâm. Tuy nhiên, để thị trường này vận hành thực chất, điều quan trọng không chỉ là có giao dịch công nghệ, mà là công nghệ sau chuyển giao phải được biến thành sản phẩm, dịch vụ và năng lực cạnh tranh mới của doanh nghiệp.
Viện Công nghệ Năng lượng, Đại học Bách khoa Hà Nội hiện phát triển nhiều hướng nghiên cứu gắn với các bài toán thực tiễn như công nghệ năng lượng và tiết kiệm năng lượng; giải pháp nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống điện; xử lý môi trường; thiết bị tự hành dưới nước; thiết bị công nghệ liên ngành phục vụ chế biến sâu nông, lâm sản và dược liệu.
Một số sản phẩm đã được phát triển theo hướng sẵn sàng ứng dụng, như thiết bị xử lý bụi mịn PM2.5, thiết bị lặn tích hợp sonar, camera, trí tuệ nhân tạo và cảm biến, hay thiết bị chiết xuất ứng dụng công nghệ siêu tới hạn.
Điểm đáng chú ý không nằm ở số lượng đề tài, mà ở việc các hướng nghiên cứu đều được kéo gần hơn với nhu cầu của sản xuất, môi trường, năng lượng và thị trường.
Theo ông Trịnh Đình Dũng, hoạt động nghiên cứu hiện nay cần chuyển từ tư duy “nghiên cứu theo đề tài” sang nghiên cứu để làm chủ công nghệ và hình thành sản phẩm có khả năng ứng dụng, thương mại hóa.
Để làm được điều đó, ba chủ thể phải tham gia trong một chuỗi thống nhất: Nhà nước tạo hành lang và cơ chế; nhà khoa học tạo ra tri thức, công nghệ; doanh nghiệp đầu tư, tổ chức sản xuất và đưa sản phẩm ra thị trường.
Cách tiếp cận này phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW, trong đó khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực quan trọng để nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Các đại biểu chụp hình lưu niệm.
Khi kết quả nghiên cứu được đưa nhanh hơn vào thị trường, giá trị của khoa học và công nghệ mới được thể hiện đầy đủ bằng những sản phẩm cụ thể, năng suất cao hơn và năng lực cạnh tranh tốt hơn của nền kinh tế.
