Từ nguyên tắc cung cấp thông tin một lần đến nền hành chính dựa trên dữ liệu

Nguyên tắc cung cấp thông tin một lần - bước chuyển trong tư duy phục vụ

Nghị quyết 57 đặt chuyển đổi số quốc gia vào vị trí đột phá chiến lược. Với dịch vụ công, yêu cầu không dừng ở số hóa thủ tục. Mục tiêu là tổ chức lại quy trình phục vụ trên nền dữ liệu, để người dân, doanh nghiệp không phải kê khai lại, nộp lại những thông tin cơ quan nhà nước đã có.

Tinh thần này đã được lượng hóa thành các mục tiêu năm 2026. Tối thiểu 80% thông tin, giấy tờ, tài liệu trong thủ tục hành chính liên quan đến sản xuất, kinh doanh chỉ phải cung cấp một lần cho cơ quan nhà nước. Tối thiểu 80% thủ tục hành chính đủ điều kiện được cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình.

Toàn bộ hồ sơ công việc tại cấp Bộ, cấp tỉnh và cấp xã được xử lý trên môi trường điện tử. Thủ tục hành chính cũng được đẩy theo hướng không phụ thuộc địa giới hành chính trong phạm vi cấp tỉnh.

Để đi tới các mục tiêu đó, lộ trình giai đoạn 2 của Kế hoạch 02-KH/BCĐTW đang đẩy mạnh số hóa thủ tục theo hướng tập trung trên Cổng Dịch vụ công quốc gia, tăng tái sử dụng dữ liệu, giảm giấy tờ trong giải quyết thủ tục.

Trong lộ trình này, 982 dịch vụ công trực tuyến được định hướng hoàn thiện với 100% kết quả điện tử để tái sử dụng; 82 nhóm thủ tục hành chính ưu tiên được cung cấp trực tuyến toàn trình; 1.139 thủ tục hành chính khác được thay thế hoàn toàn thành phần hồ sơ bằng dữ liệu số. Nói ngắn gọn, đây là bước chuyển từ nộp hồ sơ điện tử sang xử lý thủ tục bằng dữ liệu điện tử.

Nguyên tắc cung cấp thông tin một lần phải là kết quả của cả một quá trình tổ chức lại dữ liệu, nền tảng và quy trình phục vụ. 

Theo Cục Chuyển đổi số quốc gia, trọng tâm thời gian tới là tiếp tục hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách và tiêu chuẩn, quy chuẩn. Đặc biệt ưu tiên phát triển hạ tầng số, nền tảng số dùng chung và dữ liệu số; đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số theo hướng lấy dữ liệu làm trung tâm, lấy người dân và doanh nghiệp làm chủ thể, lấy hiệu quả thực chất làm tiêu chí đánh giá.

Từ dữ liệu dùng chung đến kết quả phục vụ có thể đo được

Khi dữ liệu và nền tảng dùng chung bắt đầu vận hành, chất lượng phục vụ thay đổi thấy rõ.

Ở cấp quốc gia, Cổng Dịch vụ công quốc gia hiện cung cấp khoảng 4.700 thủ tục, tiếp nhận 11,5 triệu hồ sơ trực tuyến trong năm 2025, giúp tiết kiệm hơn 4.000 tỷ đồng chi phí xã hội. Cùng với đó, cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đã thu thập 107 triệu dữ liệu công dân, kết nối 15 bộ, ngành và 34 địa phương, xử lý hơn 2,1 tỷ lượt xác thực. 

Ứng dụng VNeID đạt khoảng 67 triệu tài khoản và tích hợp 50 tiện ích. Những con số này cho thấy dịch vụ công đang rời dần khỏi mô hình xử lý hồ sơ theo từng khâu rời rạc để chuyển sang khai thác dữ liệu dùng chung.

Ở địa phương, hiệu quả được thể hiện rõ ở cách dữ liệu, hạ tầng và khâu hỗ trợ được nối thành một quy trình phục vụ thống nhất. Tại Lai Châu, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến toàn tỉnh đạt 93,87%; tỷ lệ số hóa hồ sơ và kết quả giải quyết thủ tục hành chính đạt 94,06%; toàn bộ thủ tục hành chính liên quan đến doanh nghiệp được thực hiện trực tuyến. Mạng truyền số liệu chuyên dùng kết nối đến 100% sở, ban, ngành. Hồ sơ, tài liệu công việc tại cấp tỉnh và cấp xã được tạo lập, xử lý trên môi trường điện tử.

Tỉnh cũng duy trì 656 tổ công nghệ số cộng đồng với hơn 4.000 thành viên, hỗ trợ hơn 20.000 người dân nâng cao kỹ năng số và tiếp cận các nền tảng số. Kết quả này đến từ việc dữ liệu được kết nối, nền tảng được dùng chung và người dân có người hỗ trợ để sử dụng dịch vụ số.

Tại Cần Thơ, thành phố không chỉ mở rộng dịch vụ công trực tuyến, mà còn tổ chức lại cách hướng dẫn người dân tiếp cận dịch vụ. Nhiều Sở, ngành và xã, phường đã phối hợp với Bưu điện, VNPT, Viettel để hỗ trợ nộp hồ sơ trên Cổng Dịch vụ công quốc gia. 

Đồng thời triển khai đội hỗ trợ phản ứng nhanh, tổ công nghệ số cộng đồng, infographic, mã QR, kênh Zalo để người dân dễ tra cứu và thao tác. Một số nơi còn đưa nội dung hướng dẫn sử dụng dịch vụ công trực tuyến vào trường học, để học sinh hỗ trợ người thân thực hiện thủ tục trên môi trường số.

Cách làm này cho thấy chuyển đổi số chỉ phát huy hiệu quả khi dịch vụ số đi kèm hỗ trợ trực tiếp, dễ hiểu và dễ tiếp cận.

Việc triển khai Nghị quyết 57 chỉ thực sự có ý nghĩa khi chuyển đổi số tạo ra hiệu quả cụ thể. Với dịch vụ công, hiệu quả ấy thể hiện rất rõ ở chỗ người dân không còn phải khai lại thông tin, doanh nghiệp không còn phải nộp lại những giấy tờ cơ quan nhà nước đã có. Khi nguyên tắc cung cấp thông tin một lần đi vào vận hành, nền hành chính số mới thực sự chuyển từ số hóa thủ tục sang phục vụ dựa trên dữ liệu.