Đồng Nai chuẩn hóa vùng sầu riêng Đắk Ơ bằng khoa học và công nghệ

Đưa hộ sản xuất vào quy trình chuẩn

Tại HTX Nông Lâm nghiệp Dịch vụ Phương Nghĩa, 180 ha sầu riêng đã được hỗ trợ xây dựng hồ sơ và chứng nhận VietGAP. Quy trình canh tác, kiểm soát chất lượng và an toàn thực phẩm được áp dụng thống nhất trên diện tích tham gia.

Thay vì mỗi hộ thực hiện theo kinh nghiệm riêng, thành viên tham gia vùng sản xuất có quy trình kỹ thuật chung và hồ sơ để theo dõi quá trình thực hiện. HTX có cơ sở kiểm soát chất lượng trên toàn khu vực liên kết.

Cách làm này có ý nghĩa tại Đắk Ơ, nơi có hơn 6.800 người dân tộc thiểu số, chiếm khoảng 35% dân số và nông nghiệp là một trong những hoạt động sản xuất quan trọng. Việc đưa quy trình kỹ thuật vào HTX tạo điều kiện để người sản xuất tiếp cận phương thức canh tác có tiêu chuẩn, thay vì phụ thuộc chủ yếu vào kinh nghiệm của từng hộ.

HTX được thiết lập hệ thống truy xuất nguồn gốc, tạo tem truy xuất, thiết kế bao bì và nhận diện sản phẩm. Logo được đăng ký quyền sở hữu trí tuệ; một số thiết bị phục vụ quản lý, thương mại điện tử được trang bị, thành viên được tập huấn kỹ năng chuyển đổi số.

Nhờ đó, người sản xuất không chỉ thực hiện quy trình kỹ thuật mà còn tham gia vào hệ thống quản lý thông tin chung của HTX. Dữ liệu về sản phẩm và quá trình sản xuất được lưu giữ, phục vụ truy xuất khi hàng hóa đưa ra thị trường.

Đối với các hộ tham gia vùng nguyên liệu, đây là bước chuyển từ sản xuất riêng lẻ sang gắn sản phẩm với hồ sơ, nguồn gốc và nhận diện cụ thể. HTX cũng có thêm công cụ để quản lý chất lượng, tổ chức hàng hóa và đáp ứng yêu cầu của các kênh tiêu thụ.

Trên diện tích đã được chuẩn hóa, HTX tiếp tục triển khai vùng trồng hướng xuất khẩu quy mô 200 ha, kết hợp phát triển sản phẩm OCOP. Các hạng mục này thuộc hoạt động hỗ trợ phát triển sản xuất, kinh doanh theo chuỗi giá trị của các Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021–2025.

Tháng 8/2025, Đoàn công tác Liên minh HTX Việt Nam kiểm tra việc triển khai tại Đồng Nai. Các hạng mục ở HTX Phương Nghĩa được đánh giá thực hiện đúng đối tượng, đúng nội dung, góp phần nâng chất lượng sản phẩm và khả năng tổ chức sản xuất theo chuỗi.

Tạo "hộ chiếu" cho vùng trồng

Đắk Ơ thuộc vùng sản xuất sầu riêng tập trung của Đồng Nai. Toàn tỉnh hiện có khoảng 23.000 ha sầu riêng, định hướng đến năm 2030 đạt khoảng 30.000 ha, sản lượng 360.000 tấn.

Đồng Nai đang tập trung tuyển chọn giống chất lượng cao, xây dựng mã số vùng trồng, liên kết theo chuỗi giá trị, chế biến sâu, phát triển chỉ dẫn địa lý và thương hiệu phục vụ xuất khẩu. Với các HTX và hộ sản xuất, điều này đặt ra yêu cầu cao hơn về quy trình, nguồn gốc và cách tổ chức vùng trồng.

Tháng 7/2026, khi kiểm tra sản xuất nông nghiệp và hoạt động của các HTX tại Đắk Ơ, địa phương yêu cầu tiếp tục mở rộng diện tích sản xuất theo tiêu chuẩn, xây dựng mã số vùng trồng, ứng dụng khoa học - kỹ thuật và chuyển đổi số, gắn với liên kết sản xuất, tiêu thụ nông sản.

Trọng tâm giai đoạn này là tiếp tục hoàn thiện cách tổ chức vùng trồng, duy trì chất lượng và đáp ứng các điều kiện cần thiết để sản phẩm tiếp cận các kênh tiêu thụ có yêu cầu cao hơn.

Đối với khu vực đông đồng bào dân tộc thiểu số như Đắk Ơ, mô hình HTX tạo đầu mối để người sản xuất tiếp cận các yêu cầu này thông qua vùng sản xuất chung. Quy trình kỹ thuật, hồ sơ, truy xuất nguồn gốc và kỹ năng số được đưa vào cùng một hệ thống, giúp các hộ tham gia thuận lợi hơn trong việc thực hiện tiêu chuẩn và gắn sản phẩm với chuỗi tiêu thụ.