Đưa hợp tác Việt Nam - Hoa Kỳ về sở hữu trí tuệ thành hình mẫu tham khảo

Ngày 13/10/2026, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Hoàng Minh đã tiếp và làm việc với bà Urmila Venugopalan, Chủ tịch kiêm Giám đốc Điều hành khu vực châu Á - Thái Bình Dương, Hiệp hội Điện ảnh Hoa Kỳ (MPA), cùng đoàn công tác.

Trao đổi tại buổi tiếp, Thứ trưởng Hoàng Minh khẳng định, Việt Nam nhất quán quan điểm phát triển, bảo hộ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ trước hết vì lợi ích của chính Việt Nam nhằm xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, bảo vệ người tiêu dùng, chủ thể quyền và tạo điều kiện để các đối tác quốc tế yên tâm đầu tư, kinh doanh.

Theo Thứ trưởng, những biện pháp tăng cường thực thi thời gian qua không phải một chiến dịch ngắn hạn hay phản ứng mang tính tình thế đối với Báo cáo 301 của Hoa Kỳ. Đây là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục, gắn với yêu cầu nâng cao chất lượng môi trường đầu tư, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế - xã hội.

Việt Nam đã chủ động triển khai nhiều giải pháp, từ hoàn thiện hành lang pháp lý, phân công rõ trách nhiệm giữa các bộ, ngành, địa phương đến tăng cường xử lý hành vi xâm phạm trên thực tế. Cách tiếp cận cũng được chuyển mạnh từ xử lý hiện tượng sang giải quyết tận gốc vấn đề; nhiều vụ việc nghiêm trọng được chuyển sang xử lý hình sự nhằm tăng tính răn đe, bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng và các chủ thể quyền.

Thứ trưởng Hoàng Minh khẳng định, Việt Nam luôn tôn trọng, nghiêm túc xem xét các đánh giá của phía Hoa Kỳ, đồng thời chủ động chia sẻ với Cơ quan Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR), các hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp Hoa Kỳ về tiến trình hoàn thiện pháp luật, kết quả thực thi và những nỗ lực cải thiện môi trường sở hữu trí tuệ.

Trên cơ sở đó, Thứ trưởng đề nghị MPA tiếp tục nhìn nhận khách quan, đầy đủ các kết quả của Việt Nam và phát huy vai trò cầu nối với các cơ quan hữu quan của Hoa Kỳ, trong đó có USTR. Việt Nam mong muốn hợp tác giữa hai nước trong thực thi quyền sở hữu trí tuệ có thể trở thành một hình mẫu về phối hợp, qua đó tăng cường niềm tin, hiểu biết lẫn nhau và thúc đẩy quan hệ song phương.

Thứ trưởng Hoàng Minh đồng thời đề nghị mở rộng phạm vi hợp tác với MPA. Trong bối cảnh công nghệ, AI và các dịch vụ số phát triển nhanh, sở hữu trí tuệ ngày càng gắn chặt với quản lý và phát triển công nghệ. Nội dung số, phim ảnh, âm nhạc và các sản phẩm sáng tạo được tạo lập, khai thác, phân phối xuyên biên giới đang đặt ra những yêu cầu quản trị mới đối với cả công nghệ và quyền sở hữu trí tuệ.

Hợp tác giữa Bộ Khoa học và Công nghệ và MPA cần được đặt trên nền tảng rộng hơn, bao gồm AI, chuyển đổi số, công nghệ viễn thông, môi trường số và quản trị công nghệ, thay vì chỉ giới hạn ở xử lý vi phạm bản quyền. Bộ có thể giao các đơn vị chuyên môn làm đầu mối phối hợp với MPA để từng bước hình thành cơ chế hợp tác toàn diện, lâu dài.

Liên quan đến AI, Thứ trưởng Hoàng Minh cho rằng, cần bảo đảm cân bằng giữa yêu cầu phát triển công nghệ với bảo vệ quyền tác giả, quyền con người. 

Các vấn đề phát sinh từ AI cần được xử lý trong tổng thể hệ thống pháp luật về sở hữu trí tuệ, dữ liệu, an ninh mạng và các lĩnh vực liên quan, thay vì chỉ dựa vào một đạo luật riêng.

Đại diện MPA đánh giá cao những nỗ lực của Chính phủ Việt Nam, đặc biệt là mức độ quyết liệt trong chống vi phạm bản quyền thời gian gần đây. 

MPA cho rằng việc Việt Nam không dừng ở gỡ bỏ các website vi phạm mà tiếp tục truy xét hạ tầng lưu trữ và hệ thống phía sau là tín hiệu tích cực; đồng thời bày tỏ mong muốn tiếp tục chia sẻ hồ sơ chứng cứ, hỗ trợ điều tra và tăng cường phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ.

MPA cũng cho rằng bảo vệ sở hữu trí tuệ không chỉ liên quan đến quyền tác giả mà còn gắn với niềm tin số, an toàn số, sự phát triển của công nghiệp văn hóa và kinh tế số. Hiệp hội bày tỏ mong muốn khuyến khích các hãng phim tăng hoạt động sản xuất tại Việt Nam, đầu tư vào nguồn nhân lực, khai thác những câu chuyện của Việt Nam và đưa các sản phẩm này ra thị trường quốc tế.

Thứ trưởng Hoàng Minh khẳng định, Việt Nam hoan nghênh và sẵn sàng tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động hợp tác phù hợp; đồng thời đề nghị hai bên tiếp tục duy trì đối thoại, nghiên cứu thiết lập cơ chế phối hợp thực chất, từ chia sẻ thông tin, kinh nghiệm đến hợp tác về công nghệ, AI và quản trị số, qua đó vừa nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, vừa thúc đẩy công nghiệp sáng tạo và kinh tế số phát triển bền vững.