Tăng cường phối hợp thực thi quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số

Ngày 27/10/2026, tại Hà Nội, Cục Sở hữu trí tuệ đã có buổi làm việc với Hiệp hội Phần mềm Giải trí Hoa Kỳ (Entertainment Software Association - ESA) và Công ty Luật Brownstein Hyatt Farber Schreck, LLP (Brownstein) nhằm trao đổi kinh nghiệm và tăng cường phối hợp trong thực thi quyền sở hữu trí tuệ.

Tại buổi làm việc, ông Nguyễn Hoàng Giang, Phó Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ nhấn mạnh, thực thi quyền sở hữu trí tuệ ngày càng đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, nhất là khi hành vi xâm phạm diễn ra trên môi trường số, có yếu tố xuyên biên giới và liên tục thay đổi cùng sự phát triển của công nghệ.

Hạ tầng kỹ thuật phân tán tại nhiều quốc gia, khả năng thay đổi nhanh tên miền, phương thức cung cấp nội dung vi phạm ngày càng tinh vi, cùng sự phát triển của AI đang đặt ra những yêu cầu mới đối với việc phát hiện, xác minh và xử lý hành vi xâm phạm. Trong bối cảnh đó, trao đổi thường xuyên giữa cơ quan quản lý, lực lượng thực thi và chủ thể quyền được xác định là yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả phối hợp và lựa chọn biện pháp xử lý phù hợp.

Một trong những vấn đề được thảo luận là chất lượng và tính kịp thời của thông tin do chủ thể quyền cung cấp. Trên môi trường số, việc ngăn chặn một địa chỉ vi phạm có thể chưa giải quyết triệt để nếu nội dung nhanh chóng xuất hiện trở lại dưới tên miền hoặc hình thức khác. Vì vậy, các bên thống nhất cần tăng cường chia sẻ thông tin, xác định rõ đầu mối phối hợp và bảo đảm quá trình xử lý được theo dõi liên tục.

Cùng với đó, việc xử lý vi phạm phải bảo đảm chặt chẽ, đúng quy định pháp luật và quyền, lợi ích hợp pháp của các bên liên quan. Đối với những vụ việc phức tạp, sự phối hợp của chủ thể quyền trong cung cấp tài liệu, xác định nội dung vi phạm và hỗ trợ chuyên môn có ý nghĩa quan trọng để cơ quan chức năng có đủ căn cứ xem xét, xử lý.

Tại buổi làm việc, hai bên cũng trao đổi về hợp tác đào tạo, nâng cao nhận thức và chia sẻ kinh nghiệm quốc tế đối với các dạng vi phạm mới. Các vấn đề liên quan đến nền tảng trung gian, thiết bị chứa nội dung vi phạm, tài khoản số, công cụ vượt qua biện pháp bảo vệ công nghệ và việc ứng dụng AI trong sao chép, chuyển đổi nội dung được đặt ra như những thách thức cần tiếp tục nghiên cứu trong quá trình hoàn thiện chính sách.

Chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, đại diện ESA cho biết, vi phạm bản quyền game không chỉ liên quan đến quyền tác giả mà còn gắn với an toàn người dùng và an ninh mạng. Các nguồn cung cấp game không hợp pháp có thể tiềm ẩn mã độc, nguy cơ đánh cắp dữ liệu và nhiều rủi ro khác đối với người sử dụng. Vì vậy, bảo vệ bản quyền cần đi cùng việc tạo điều kiện để người tiêu dùng tiếp cận các sản phẩm hợp pháp, an toàn và đáng tin cậy.

Theo ESA, bên cạnh biện pháp ngăn chặn nội dung vi phạm, cần tính đến khả năng các website tái xuất hiện dưới tên miền hoặc hình thức mới. Kinh nghiệm tại một số thị trường cho thấy, việc kết hợp giải pháp kỹ thuật, tăng cường chia sẻ thông tin với chủ thể quyền và xử lý nghiêm các trường hợp điển hình có thể nâng cao hiệu quả răn đe và hạn chế tái phạm.

AI cũng được xác định là một thách thức mới đối với hoạt động thực thi bản quyền. Các công cụ AI đang làm thay đổi nhanh phương thức phân tích, chuyển đổi và tái tạo nội dung game giữa các nền tảng. Trong một số trường hợp, công cụ hỗ trợ quá trình chuyển đổi không trực tiếp chứa nội dung có bản quyền, khiến việc xác định hành vi xâm phạm trở nên phức tạp hơn và đặt ra yêu cầu tiếp tục nghiên cứu cả về giải pháp kỹ thuật lẫn cơ chế pháp lý.

Từ góc độ tư vấn chính sách và đầu tư, đại diện Brownstein cho rằng nâng cao hiệu quả bảo hộ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ không chỉ bảo vệ lợi ích của các chủ thể quyền mà còn góp phần củng cố môi trường đầu tư và hỗ trợ phát triển các ngành công nghiệp sáng tạo. Trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy phát triển công nghiệp game và đào tạo nguồn nhân lực trong lĩnh vực này, một môi trường sở hữu trí tuệ minh bạch, an toàn và có khả năng thực thi hiệu quả sẽ tạo thêm động lực cho các nhà phát triển, doanh nghiệp và nhà đầu tư tham gia thị trường.