Tại thôn Đăk Bung, xã Đăk Plô, vườn cà phê hơn 1 ha của ông A Nhíp từng nhiều năm sinh trưởng kém do thiếu kỹ thuật chăm sóc. Trước đây, ông trồng xen sắn để có thêm nguồn thu, nhưng cách làm này khiến đất bạc màu, cây cà phê phát triển không hiệu quả.
Vườn cà phê của ông A Nhíp (sinh năm 1954, thôn Đăk Bung, xã Đăk Plô) phát triển tốt nhờ canh tác đúng kỹ thuật, mang về khoản thu nhập cao
Từ năm 2023, sau khi được cán bộ kỹ thuật hướng dẫn, ông A Nhíp bỏ cây sắn, tập trung cải tạo đất, làm cỏ, bón phân và chăm sóc cà phê đúng kỹ thuật. Nhờ thay đổi cách làm, vườn cây dần phục hồi, cho năng suất tốt hơn và hiện mang lại nguồn thu hơn 100 triệu đồng mỗi năm.
Sự thay đổi trong cách sản xuất cũng đang lan rộng tại Đăk Bung. Nếu trước đây nhiều hộ ít chú trọng chăm sóc cây trồng sau mỗi vụ, thì nay người dân đã biết bón phân, làm cỏ và áp dụng kỹ thuật vào sản xuất. Năng suất lúa của một số hộ từ khoảng 5 bao/sào đã tăng lên 9-10 bao/sào; nhiều hộ trồng cà phê cũng đăng ký tham gia tập huấn kỹ thuật.
Đăk Plô có hơn 98% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, sinh kế chủ yếu dựa vào nông nghiệp. Qua đánh giá điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng, địa phương xác định cà phê xứ lạnh là cây trồng phù hợp để phát triển. Từ khoảng 450 ha vào tháng 7/2025, diện tích cà phê của xã đã tăng lên hơn 500 ha khi người dân chuyển đổi những diện tích cây trồng kém hiệu quả.
Tại xã Ngọc Linh, lớp trẻ cũng đang chủ động tìm hướng đi mới. Y Thôi, sinh năm 1999, ở thôn Đăk Bối, đã chuyển từ trồng sắn sang cà phê xứ lạnh xen Hồng đẳng sâm. Trên khoảng 3 sào đất, mô hình này mang lại nguồn thu khoảng 50 triệu đồng mỗi năm.
Thay vì trồng sắn kém hiệu quả, chị Y Thôi (sinh năm 1999, xã Ngọc Linh) đã trồng cà phê xen Hồng đẳng sâm để nâng cao thu nhập.
Cùng thôn, anh A Mướt, sinh năm 1992, tự tìm hiểu kỹ thuật chăm sóc rồi chuyển gần 1 ha đất trồng sắn sang cà phê xứ lạnh. Trước đây, diện tích này chỉ mang lại gần 10 triệu đồng từ cây sắn; việc chuyển đổi mở ra hướng sản xuất có giá trị cao hơn.
Tự nghiên cứu, anh A Mướt (sinh năm 1992, xã Ngọc Linh) đã trồng cà phê xứ lạnh thay cho trồng sắn, mang lại hiệu quả kinh tế cao gấp nhiều lần.
Ngọc Linh hiện có hơn 97% dân số là đồng bào Xơ Đăng. Trong điều kiện đất sản xuất hạn chế, người dân đang từng bước phát triển các loại cây có giá trị như sâm Ngọc Linh, Hồng đẳng sâm, Đương quy, Ngũ vị tử và cà phê xứ lạnh thay cho những cây trồng hiệu quả thấp.
Những thay đổi tại Đăk Plô và Ngọc Linh cho thấy, khi người dân được hướng dẫn kỹ thuật, chủ động tìm hiểu kiến thức và lựa chọn cây trồng phù hợp, hiệu quả sản xuất có thể được cải thiện rõ rệt. Đây là cơ sở để đồng bào vùng cao từng bước nâng cao thu nhập, chủ động phát triển kinh tế và hướng tới giảm nghèo bền vững.
