Người lớn tuổi ở Quảng Ngãi đang được hướng dẫn sử dụng dịch vụ công trực tuyến. Ảnh: Báo Quảng Ngãi
Khi người lớn tuổi học cách chạm vào công nghệ
Tại xã Ngọk Bay (Quảng Ngãi), nơi có hơn 23.000 nhân khẩu, số người từ 50 tuổi trở lên chiếm đến 30%. Đây là một tỷ lệ không hề nhỏ và cũng là bài toán hóc búa nhất cho chính quyền địa phương khi thực hiện bài toán số hóa dịch vụ công.
"Năm nay tôi 60 tuổi, mắt mờ, tay run, nhìn cái màn hình điện thoại hoa cả mắt. Thao tác cái gì cũng khó", ông Lê Thế Tạo chia sẻ khi nhớ lại những ngày đầu tiếp cận công nghệ. Giống như ông Tạo, hàng ngàn người già tại Quảng Ngãi từng chấp nhận lặn lội hàng chục cây số, tốn kém cả thời gian lẫn tiền bạc chỉ để lên Ủy ban xã xếp hàng chờ đợi giải quyết một thủ tục hành chính.
Tuy nhiên, mọi sự đã thay đổi kể từ khi các Chiến dịch "Xóa mù công nghệ" tại chỗ được kích hoạt. Nhờ sự hỗ trợ của Tổ công nghệ số cộng đồng, ông Tạo đã có thể ngồi ngay tại nhà, dùng tài khoản định danh VNeID để nộp hồ sơ làm giấy khai sinh cho cháu một cách thuận lợi. Sự hoài nghi, lo sợ ban đầu nhanh chóng bị thay thế bằng sự ngỡ ngàng xen lẫn tự hào khi những người cao tuổi có thể tự tay làm chủ dòng chảy công nghệ.
Thành công mang tính bước ngoặt này bắt nguồn từ tầm nhìn chiến lược của Nghị quyết số 57-NQ/TW do Bộ Chính trị ban hành, xác định chuyển đổi số quốc gia và đổi mới sáng tạo là một "đột phá chiến lược". Quảng Ngãi hiện là một trong những địa phương đi đầu cả nước khi hoàn thành kiện toàn 100% Tổ công nghệ số cộng đồng đến tận cấp thôn theo mô hình chính quyền 2 cấp.
1.477 tổ công nghệ số cộng đồng với gần 12.200 thành viên là những "huyết mạch" đưa công nghệ số thẩm thấu sâu vào đời sống. Với phương châm "đi từng ngõ, gõ từng nhà, hướng dẫn từng người", họ kiên trì bám bản, bám thôn để lật ngược thế cờ.
Bà Trần Thị Lụa, Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn kiêm Tổ trưởng Tổ công nghệ số cộng đồng thôn Phương Quý 2 (xã Ngọk Bay) chia sẻ: "Khó khăn lớn nhất là thay đổi tư duy từ trực tiếp sang trực tuyến cho người lớn tuổi. Chúng tôi phải vận dụng sáng tạo, lồng ghép vào các buổi họp thôn, họp đoàn thể và đặc biệt là phát huy vai trò của các đoàn viên thanh niên đóng vai trò 'gia sư công nghệ' cầm tay chỉ việc cho cha ông mình".
Cách làm "mưa dầm thấm lâu" này đã tạo nên những quả ngọt bất ngờ. Tại xã Ngọk Bay, tỷ lệ nộp hồ sơ trực tuyến đã tăng mạnh từ 55% (tháng 7/2025) lên hơn 80% chỉ sau chưa đầy một năm (tháng 3/2026). Còn tại một xã vùng cao nhiều gian khó như Tu Mơ Rông, nơi có tới 95% là đồng bào dân tộc thiểu số và địa hình thường xuyên sạt lở, chia cắt, 17 tổ công nghệ số cộng đồng đã giúp đưa tỷ lệ nộp hồ sơ trực tuyến đạt trên 80% từ đầu năm 2026 đến nay.
Chuyển đổi số phải lấy người dân làm trung tâm
Nhìn vào bức tranh tổng thể quý I/2026 của tỉnh Quảng Ngãi với tỷ lệ nộp hồ sơ trực tuyến toàn tỉnh đạt gần 80%, điều đó cho thấy, chuyển đổi số không phải là chuyện của máy móc hay phần mềm, mà là câu chuyện của con người. Công việc khó khăn nhất chính là việc đưa những người lớn tuổi bước qua ranh giới số.
Các tổ công nghệ số cộng đồng tại Quảng Ngãi đã giải quyết xuất sắc ba nhiệm vụ cốt lõi: Xóa mù công nghệ tại chỗ thông qua mô hình hướng dẫn trực tiếp tại nhà hoặc nhà rông; Xây dựng niềm tin cho người dân về tính an toàn, minh bạch và bảo mật của các nền tảng quốc gia; Vượt qua rào cản địa lý, giúp tiết kiệm hàng triệu giờ công và chi phí di chuyển cho nhân dân, đặc biệt là người già yếu ở vùng sâu vùng xa./.
Tổng hợp