Cán bộ Trung tâm Chuyển đổi số và Truyền thông tỉnh Ninh Bintổ chức lớp tập huấn nâng cao nhận thức, kỹ năng số cho các thành viên Tổ công nghệ số cộng đồng xã Phú Long.
Tại Tổ dân phố 11, phường Tây Hồ (Hà Nội), bà Nguyễn Thị Quang, Bí thư Chi bộ, Tổ trưởng Tổ chuyển đổi số dù ở tuổi ngoài 70, bà vẫn sử dụng thành thạo điện thoại thông minh để quản lý nhóm Zalo của tổ dân phố, theo dõi phản ánh của người dân và trực tiếp hướng dẫn cài đặt, sử dụng các ứng dụng số.
Thời gian đầu khi mới dùng điện thoại thông minh để sử dụng các dịch vụ công trực tuyến, không ít người cao tuổi tỏ ra e ngại. Có người cho rằng "già rồi, dùng công nghệ làm gì", vẫn giữ thói quen nộp thuế hay làm thủ tục trực tiếp. Bà Quang kiên nhẫn giải thích lợi ích cụ thể: tra cứu thông tin nhanh chóng, nộp thuế điện tử qua eTax-Mobile, theo dõi kết quả xử lý hồ sơ mà không phải đi lại nhiều lần. Sự gần gũi và uy tín của một Bí thư Chi bộ lâu năm giúp lời vận động của bà dễ được tiếp nhận hơn.
Cùng tham gia Tổ chuyển đổi số tại địa phương, bà Đặng Thị Thành, 78 tuổi, rất tích cực trong các chiến dịch hướng dẫn người dân cài đặt ứng dụng, rà soát và cập nhật dữ liệu. Có những ngày mưa, các thành viên trong tổ vẫn làm việc đến tối muộn để hỗ trợ bà con hoàn tất thủ tục. Với nhiều người cao tuổi, việc được một người "cùng thế hệ" trực tiếp hướng dẫn đã xóa đi tâm lý tự ti, sợ sai khi tiếp cận công nghệ.
Còn tại Ninh Bình, mô hình Tổ công nghệ số cộng đồng đang tạo nền tảng rộng khắp để hỗ trợ nhóm đối tượng người cao tuổi. Sau sáp nhập đơn vị hành chính, Ninh Bình đã kiện toàn 4.654 Tổ công nghệ số cộng đồng với 36.139 thành viên tại 100% thôn, tổ dân phố. Thành phần các tổ đa dạng, gồm cán bộ cơ sở, đoàn viên thanh niên, hội viên phụ nữ, giáo viên, cán bộ hưu trí… Sự kết hợp giữa sức trẻ và kinh nghiệm giúp hoạt động hỗ trợ người dân, đặc biệt là người cao tuổi, đạt hiệu quả thiết thực.
Tại xã Đồng Thái, địa phương có hơn 24 nghìn nhân khẩu, 45 Tổ công nghệ số cộng đồng với trên 400 thành viên được phân công nhiệm vụ cụ thể, thường xuyên có mặt tại Trung tâm Phục vụ hành chính công của xã để hướng dẫn người dân thực hiện dịch vụ công trực tuyến. Từ việc tạo tài khoản định danh điện tử, đăng nhập Cổng dịch vụ công, nộp hồ sơ trực tuyến đến tra cứu kết quả trên điện thoại thông minh, từng bước đều được hướng dẫn chi tiết.
Năm 2025, xã đã tiếp nhận và giải quyết gần 5.000 hồ sơ thủ tục hành chính trên hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính; tỷ lệ hồ sơ thực hiện trực tuyến ngày càng tăng. Đằng sau những con số ấy là sự thay đổi trong thói quen của người dân, trong đó có nhiều người cao tuổi từng ít tiếp xúc với công nghệ.
Không dừng ở thủ tục hành chính, tại xã Ý Yên (Ninh Bình), có hơn 53.300 dân, các Tổ công nghệ số cộng đồng còn hỗ trợ người dân triển khai thanh toán không dùng tiền mặt, tạo mã QR, quảng bá sản phẩm trên mạng xã hội. Khoảng 85% người dân sử dụng điện thoại thông minh và trên 70% có tài khoản thanh toán không dùng tiền mặt. Đây là nền tảng quan trọng để người cao tuổi dần làm quen với các giao dịch số trong đời sống hằng ngày.
Điểm chung trong các mô hình ở cả Hà Nội và Ninh Bình là cách làm gần dân, linh hoạt và kiên trì. Thay vì tuyên truyền chung chung, các Tổ công nghệ số cộng đồng lựa chọn phương châm "đi từng ngõ, gõ từng nhà, cầm tay chỉ việc". Với người cao tuổi, sự hướng dẫn trực tiếp, lặp lại nhiều lần khi cần thiết là yếu tố then chốt giúp họ vượt qua rào cản tâm lý và kỹ năng.
Bên cạnh những kết quả tích cực, quá trình chuyển đổi số cho người cao tuổi vẫn còn không ít khó khăn. Phần lớn thành viên các tổ hoạt động kiêm nhiệm; hạ tầng kỹ thuật ở một số nơi chưa đồng bộ; các ứng dụng số thường xuyên cập nhật, thay đổi giao diện khiến việc hướng dẫn phải liên tục điều chỉnh. Tuy nhiên, thông qua các lớp tập huấn nâng cao kỹ năng số do Trung tâm Chuyển đổi số và Truyền thông tỉnh tổ chức, năng lực của lực lượng hỗ trợ ngày càng được củng cố.
Thực tiễn cho thấy, người cao tuổi không còn là "điểm yếu" trong chuyển đổi số, mà đang trở thành mắt xích quan trọng trong mạng lưới lan tỏa kỹ năng số ở cơ sở. Khi họ tự tin sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán điện tử, tra cứu thông tin trên điện thoại; khi những cán bộ hưu trí, chi hội trưởng, bí thư chi bộ ngoài 70 tuổi vẫn miệt mài hướng dẫn bà con, chuyển đổi số đã thực sự chạm đến từng gia đình.
Chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện của công nghệ, mà là câu chuyện của niềm tin và sự đồng hành giữa các thế hệ. Từ những con ngõ ở Tây Hồ đến các thôn, xóm ở Ninh Bình, hình ảnh người cao tuổi chủ động học hỏi, tham gia và lan tỏa kỹ năng số đang cho thấy một điều rõ ràng: khi được tạo điều kiện và hỗ trợ đúng cách, mọi công dân dù ở bất kỳ độ tuổi nào đều có thể trở thành chủ thể tích cực trong hành trình xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số./.
