Bộ trưởng Vũ Hải Quân: Bộ KH&CN có trách nhiệm đồng hành cùng ICISE

Thông tin trên được đưa ra tại buổi tiếp và làm việc giữa Bộ trưởng Vũ Hải Quân và GS. Trần Thanh Vân, Chủ tịch Hội Khoa học Gặp gỡ Việt Nam, Giám đốc Trung tâm Quốc tế Khoa học và Giáo dục liên ngành (ICISE) diễn ra ngày 13/7/2026.

Người Việt Nam có tiềm năng rất lớn

Phát biểu tại buổi làm việc, GS. Trần Thanh Vân bày tỏ mong muốn Việt Nam tiếp tục có những bước phát triển mạnh mẽ về KH,CN&ĐMST góp phần đưa đất nước có vị thế xứng đáng trên bản đồ khoa học thế giới. Theo Giáo sư, người Việt Nam có tiềm năng rất lớn. Điều quan trọng là tạo dựng một môi trường và cơ chế phù hợp để các nhà khoa học phát huy hết năng lực sáng tạo, đóng góp vào mục tiêu đưa đất nước "sánh vai với các cường quốc năm châu" như mong ước của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Điều trăn trở lớn nhất của GS. Trần Thanh Vân là xây dựng được một cơ chế đủ thông thoáng để các nhà khoa học được tập trung cho nghiên cứu, không bị chi phối bởi các thủ tục hành chính.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, GS. Trần Thanh Vân kiến nghị Bộ KH&CN quan tâm bốn nhóm nội dung trọng tâm, gồm:

(1) Thiết lập cơ chế hỗ trợ đặc thù, ổn định và dài hạn cho ICISE

(2) Phát triển IFIRSE thành viện nghiên cứu trọng điểm, xuất sắc về vật lý

(3) Tiếp tục đồng hành, bảo trợ các diễn đàn khoa học quốc tế do ICISE tổ chức

(4) Đầu tư phát triển Trung tâm Khám phá khoa học tại Quy Nhơn - coi đây là mô hình thí điểm để sau này có thể nhân rộng ra các địa phương khác

Đánh giá cao những đóng góp bền bỉ của GS. Trần Thanh Vân cùng cộng đồng khoa học quốc tế đối với sự phát triển của khoa học Việt Nam trong nhiều thập kỷ qua, Bộ trưởng Vũ Hải Quân khẳng định, Bộ KH&CN có trách nhiệm đồng hành, gìn giữ và phát huy những giá trị mà ICISE và IFIRSE đã dày công xây dựng.

Bộ trưởng nhấn mạnh, nếu các nhà khoa học tâm huyết trở về Việt Nam nhưng vẫn phải dành quá nhiều thời gian cho các thủ tục hành chính thì sẽ rất khó thu hút và giữ chân nhân tài. Bộ sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế phù hợp với đặc thù của nghiên cứu khoa học cơ bản, tạo điều kiện để các nhà khoa học yên tâm cống hiến và phát huy tối đa năng lực sáng tạo.

Đối với đề xuất xây dựng cơ chế ổn định cho ICISE, Bộ trưởng cho biết, Bộ hoàn toàn ủng hộ về chủ trương và đề nghị Trung tâm xây dựng một đề án tổng thể với mục tiêu, lộ trình, nguồn lực và kết quả đầu ra rõ ràng. Trên cơ sở đó, Bộ sẽ xem xét cơ chế hỗ trợ trung hạn, dài hạn để ICISE phát huy vai trò trung tâm khoa học quốc tế.

Bộ trưởng giao Vụ Khoa học Xã hội và Tự nhiên chủ trì, phối hợp với Quỹ Phát triển KH&CN Quốc gia (NAFOSTED), cùng các đơn vị liên quan hướng dẫn ICISE xây dựng kế hoạch 3-5 năm và đề xuất cơ chế hỗ trợ phù hợp.

Về định hướng phát triển IFIRSE thành viện nghiên cứu trọng điểm, xuất sắc về vật lý, Bộ trưởng cho rằng cần triển khai theo lộ trình, bắt đầu từ việc tham gia Chương trình nghiên cứu cơ bản xuất sắc giai đoạn 2026 - 2035. Việc lựa chọn sẽ căn cứ tiêu chí khoa học, năng lực nghiên cứu và kết quả đánh giá của Hội đồng khoa học.

Toàn cảnh buổi làm việc.

Khơi dậy tình yêu khoa học từ thế hệ trẻ

Một nội dung được hai bên đặc biệt quan tâm là giáo dục STEM và nuôi dưỡng đam mê khoa học cho thế hệ trẻ.

GS. Trần Thanh Vân cho rằng, muốn khoa học phát triển bền vững thì phải bắt đầu từ việc truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ, giúp các em được tiếp cận khoa học thông qua trải nghiệm thực tế, từ đó hình thành niềm yêu thích và khát vọng khám phá.

Chia sẻ về kinh nghiệm nhiều năm triển khai các chương trình STEM, robot và lập trình cho sinh viên với sự hỗ trợ của các đối tác quốc tế, Bộ trưởng nhận thấy đầu tư cho giáo dục STEM từ sớm chính là đầu tư cho tương lai của KH&CN quốc gia. Nếu không khơi dậy được niềm đam mê khoa học trong học sinh, sinh viên ngay từ sớm thì sẽ rất khó xây dựng đội ngũ nhân lực chất lượng cao cho những lĩnh vực chiến lược của đất nước.

Bộ trưởng đánh giá cao mô hình Trung tâm Khám phá khoa học tại Quy Nhơn và cho biết Bộ sẽ nghiên cứu, đề xuất phát triển các trung tâm tương tự tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, đặt gần trường học để học sinh, sinh viên dễ dàng tiếp cận STEM, trải nghiệm khoa học và nuôi dưỡng khát vọng nghiên cứu.

Kết thúc buổi làm việc, GS. Trần Thanh Vân bày tỏ tin tưởng những đổi mới về tư duy và cơ chế sẽ tạo động lực để các nhà khoa học tiếp tục cống hiến cho đất nước. Giáo sư khẳng định ICISE sẽ luôn nỗ lực với mục tiêu đưa khoa học Việt Nam hội nhập sâu rộng với thế giới.

Về phía Bộ KH&CN, Bộ trưởng Vũ Hải Quân đề nghị ICISE sớm hoàn thiện các đề án cụ thể để Bộ phối hợp triển khai, đồng thời cho biết dự kiến sẽ trực tiếp làm việc với Trung tâm tại Quy Nhơn trong tháng 8/2026 nhằm thống nhất các nội dung đã trao đổi, sớm đưa các cam kết thành hành động cụ thể, tạo môi trường thuận lợi để nghiên cứu cơ bản phát triển, đóng góp thiết thực cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước.

Các đại biểu chụp ảnh kỷ niệm.